Tính runway và burn rate: còn bao nhiêu tháng trước khi hết tiền
Nhập tiền mặt hiện có, doanh thu tháng và chi phí tháng chia theo lương, thuê văn phòng, marketing, hạ tầng cùng các khoản khác, công cụ trả về gross burn, net burn, số tháng runway và ngày cạn tiền dự kiến. Bảng chiếu dòng tiền hai mươi bốn tháng chỉ rõ tháng nào chạm đáy, kèm chế độ so sánh ba kịch bản.
Tính năng nổi bật
- Chi phí nhập theo năm hạng mục riêng nên nhìn ngay khoản nào chiếm phần lớn burn
- Tính gross burn và net burn tách bạch, kèm dòng diễn giải tiền mặt đang tăng hay đang giảm
- Runway hiển thị theo tháng và ngày, phần lẻ nội suy trong đúng tháng cạn tiền
- Ngày cạn tiền dự kiến quy ra ngày tháng năm cụ thể theo lịch
- Bảng chiếu dòng tiền hai mươi bốn tháng với doanh thu, chi phí, net burn và số dư từng tháng
- Đánh dấu riêng tháng chạm đáy tiền mặt và tô đỏ các tháng số dư đã âm
- So sánh ba kịch bản giữ nguyên, cắt giảm chi phí và tăng trưởng nhanh hơn trong cùng một bảng
- Biểu đồ SVG vẽ ba đường số dư tiền mặt chồng lên nhau để thấy kịch bản nào mua thêm được nhiều tháng nhất
Vì sao runway là con số phải biết thuộc lòng
Trong một doanh nghiệp chưa có lãi, mọi quyết định đều quy về một câu hỏi duy nhất: còn bao nhiêu thời gian. Thời gian quyết định việc có nên tuyển thêm người hay không, có nên đẩy ngân sách quảng cáo hay không, và quan trọng nhất là khi nào phải bắt đầu đi gọi vốn. Vấn đề là nhiều chủ doanh nghiệp chỉ nhìn số dư tài khoản và cảm thấy yên tâm vì con số vẫn lớn, trong khi tốc độ giảm mới là thứ quyết định. Ba tỷ trong tài khoản là rất nhiều nếu mỗi tháng chỉ hụt năm mươi triệu, nhưng chỉ còn bốn tháng nếu mỗi tháng hụt bảy trăm triệu. Runway biến số dư tĩnh thành một mốc thời gian có thể lên kế hoạch được, và ngày cạn tiền dự kiến biến mốc đó thành một ngày cụ thể trên lịch. Khi có ngày cụ thể, bạn tính ngược lại được thời điểm phải khởi động vòng gọi vốn, thời điểm phải đạt được mức doanh thu nào đó, hay thời điểm muộn nhất còn cắt giảm kịp. Bảng chiếu hai mươi bốn tháng đi cùng còn cho thấy một điều mà con số runway đơn lẻ giấu mất, đó là tháng nào tiền mặt chạm đáy, vì có những mô hình kinh doanh xuống đáy rồi bật lên chứ không giảm đều tới hết.
Lợi ích khi sử dụng
- Biết ngày cạn tiền cụ thể để tính ngược thời điểm phải khởi động gọi vốn
- Nhìn ra hạng mục chi phí nào chiếm phần lớn burn trước khi quyết định cắt ở đâu
- Thấy được tháng chạm đáy tiền mặt, thứ mà con số runway đơn lẻ không cho biết
- So sánh trực tiếp hiệu quả giữa cắt chi phí và đẩy tăng trưởng trên cùng một biểu đồ
- Có bảng chiếu hai mươi bốn tháng để đưa thẳng vào tài liệu trình bày với nhà đầu tư
Cách tính runway và burn rate
- 1Nhập tiền mặt hiện có, chỉ tính số dư dùng được ngay, không tính khoản phải thu và không tính vốn cam kết nhưng chưa chuyển.
- 2Nhập doanh thu tháng gần nhất, nếu doanh thu biến động mạnh thì lấy trung bình ba tháng gần nhất cho ổn định.
- 3Nhập chi phí tháng theo năm hạng mục, tổng chi phí hiện ngay bên dưới để bạn đối chiếu với sao kê ngân hàng.
- 4Đặt tốc độ tăng doanh thu và tốc độ tăng chi phí mỗi tháng, đây là hai tham số quyết định hình dạng đường cong tiền mặt.
- 5Đọc runway cùng ngày cạn tiền, rồi chỉnh mức cắt giảm chi phí và tốc độ tăng trưởng ở khối so sánh để xem mỗi hướng mua thêm được bao nhiêu tháng.
Gross burn, net burn và ba cách đếm sai làm runway dài hơn thực tế
Gross burn là toàn bộ tiền chi ra trong tháng, không trừ gì cả. Net burn là gross burn trừ doanh thu thu được, tức mức hụt thật sự của số dư tài khoản. Người ta hay nhắc tới net burn vì nó gắn thẳng với runway, nhưng gross burn cũng quan trọng không kém vì nó cho biết cỗ máy tốn bao nhiêu để vận hành nếu doanh thu về không. Ba lỗi đếm phổ biến làm runway trông dài hơn thực tế. Lỗi thứ nhất là tính khoản phải thu vào tiền mặt: hợp đồng đã ký và hóa đơn đã xuất không phải là tiền, nhất là khi khách hàng doanh nghiệp thường trả sau ba tới sáu mươi ngày. Lỗi thứ hai là dùng lợi nhuận kế toán thay cho dòng tiền: lợi nhuận trừ khấu hao nhưng khấu hao không làm tiền ra khỏi tài khoản, ngược lại khoản trả trước tiền thuê văn phòng cả năm làm tiền ra ngay mà kế toán lại phân bổ dần. Lỗi thứ ba là quên các khoản chỉ phát sinh vài lần trong năm như thuế nộp theo quý, thưởng cuối năm, hay phí gia hạn phần mềm trả theo năm. Nguyên tắc an toàn là chỉ đưa vào ô tiền mặt phần số dư thực sự rút được ngay, và cộng mọi khoản dồn cục vào chi phí của đúng tháng phát sinh.
Runway bao nhiêu tháng là đủ và vì sao mốc mười hai tháng hay được nhắc tới
Mốc thường được nhắc trong giới đầu tư là từ mười hai tới mười tám tháng sau mỗi vòng gọi vốn. Con số này không tùy tiện mà xuất phát từ hai khoảng thời gian cộng lại. Khoảng thứ nhất là thời gian cần để đạt được các mốc kết quả đủ thuyết phục cho vòng gọi vốn tiếp theo, thường khoảng chín tới mười hai tháng vì phải có ít nhất hai quý số liệu đẹp liên tiếp. Khoảng thứ hai là thời gian thực hiện vòng gọi vốn, tính từ lúc bắt đầu tiếp xúc nhà đầu tư tới lúc tiền về tài khoản, thường ba tới sáu tháng và có thể dài hơn khi thị trường vốn thắt chặt. Nếu runway của bạn ngắn hơn tổng hai khoảng đó, bạn sẽ phải vừa điều hành vừa gọi vốn trong trạng thái sắp hết tiền, và nhà đầu tư nhìn ra điều đó rất nhanh qua chính bảng dòng tiền bạn gửi. Đó là vị thế đàm phán yếu nhất và thường dẫn tới định giá thấp hoặc điều khoản bất lợi. Với doanh nghiệp không gọi vốn bên ngoài, mốc tham chiếu khác đi: điều cần bảo đảm là runway luôn dài hơn chu kỳ thu tiền của khách hàng cộng thêm một khoảng đệm cho tình huống một khách hàng lớn chậm thanh toán.
Cắt chi phí ở đâu mua được nhiều tháng nhất và cái bẫy chi phí một lần
Runway không tăng tuyến tính theo mức cắt giảm. Nếu tiền mặt là ba tỷ và net burn là ba trăm triệu, runway là mười tháng. Cắt mười phần trăm chi phí trên tổng chi năm trăm hai mươi triệu tức giảm năm mươi hai triệu, net burn còn hai trăm bốn mươi tám triệu và runway lên hơn mười hai tháng. Cắt hai mươi phần trăm đưa runway lên gần mười lăm tháng. Tỷ lệ mua thêm được càng lớn khi doanh thu càng gần chi phí, vì lúc đó net burn nhỏ nên mỗi đồng cắt được có tác động lớn. Về vị trí cắt, lương và bảo hiểm thường chiếm quá nửa chi phí ở doanh nghiệp dịch vụ nên không đụng tới nhóm này thì mọi cắt giảm khác chỉ mang tính tượng trưng. Nhưng đây cũng là chỗ có cái bẫy: cắt nhân sự phát sinh chi phí một lần gồm trợ cấp thôi việc, lương những ngày báo trước và phép năm chưa nghỉ. Trong hai tới ba tháng đầu, tiền mặt giảm nhanh hơn chứ không chậm lại, chỉ từ tháng thứ ba trở đi hiệu quả mới hiện ra. Công cụ này áp mức cắt giảm ngay từ tháng đầu nên nếu bạn dự tính cắt nhân sự, hãy trừ trước khoản chi một lần đó ra khỏi ô tiền mặt hiện có để kết quả không quá lạc quan.
Bảng chiếu hai mươi bốn tháng và những khoản dồn cục làm lệch đáy tiền mặt
Mô hình phía sau bảng chiếu giả định doanh thu và chi phí phân bổ đều theo tháng rồi tăng theo một tốc độ cố định. Giả định này đủ dùng để nhìn hình dạng đường cong nhưng bỏ qua các khoản dồn cục, và chính các khoản dồn cục mới quyết định tháng nào bạn thực sự chạm đáy. Ở doanh nghiệp Việt Nam, khoản dồn cục lớn nhất trong năm thường là thưởng Tết chi vào tháng trước Tết, có thể bằng một tới ba tháng lương của toàn bộ đội ngũ, tức bằng cả một tháng burn cộng thêm. Tiếp theo là thuế nộp theo quý và quyết toán đầu năm, phí gia hạn phần mềm và bảo hiểm trả theo năm, tiền thuê văn phòng trả trước sáu tháng. Ở chiều thu, nhiều ngành có mùa rõ rệt: bán lẻ dồn vào cuối năm, dịch vụ doanh nghiệp chững hẳn trong tháng có Tết. Cách xử lý là đừng cố mô hình hóa tất cả trong một tham số tăng trưởng duy nhất. Hãy chạy công cụ để lấy đường cơ sở, rồi tự đánh dấu trên bảng những tháng có khoản dồn cục và trừ tay khoản đó ra khỏi số dư cuối tháng tương ứng. Nếu số dư sau khi trừ chạm mức nguy hiểm, đó là tháng cần chuẩn bị trước ít nhất một quý.
Runway không phải điểm hòa vốn và cũng không phải báo cáo lưu chuyển tiền tệ
Ba khái niệm này hay bị dùng lẫn nên cần phân biệt rõ. Runway đo thời gian: còn bao nhiêu tháng nữa thì tiền mặt về không, với giả định nhịp thu chi hiện tại giữ nguyên. Đơn vị của nó là tháng. Điểm hòa vốn đo sản lượng hoặc doanh thu: cần bán bao nhiêu đơn vị sản phẩm thì phần lãi gộp đủ bù chi phí cố định. Đơn vị của nó là số lượng hoặc số tiền doanh thu, và nó không nói gì về việc bạn còn bao nhiêu tiền trong tài khoản. Một doanh nghiệp hoàn toàn có thể đã vượt điểm hòa vốn ở tháng gần nhất mà runway vẫn ngắn, vì trước đó đã đốt gần hết vốn. Ngược lại, một doanh nghiệp còn xa điểm hòa vốn vẫn có thể có runway ba năm nếu vừa nhận một khoản đầu tư lớn. Còn báo cáo lưu chuyển tiền tệ là tài liệu kế toán ghi lại quá khứ theo chuẩn mực, chia dòng tiền thành hoạt động kinh doanh, đầu tư và tài chính. Nó nhìn lại phía sau, còn runway nhìn về phía trước và chỉ quan tâm một câu hỏi duy nhất. Ba công cụ trả lời ba câu hỏi khác nhau và nên dùng cùng nhau chứ không thay thế nhau.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Ô tiền mặt nên điền số dư ngân hàng hay tổng tài sản?
Chỉ điền phần dùng được ngay, tức số dư tài khoản thanh toán cộng các khoản tiền gửi rút được không mất vốn. Không tính khoản phải thu, không tính hàng tồn kho, không tính tài sản cố định. Runway đo khả năng trả lương và trả nhà cung cấp trong những tháng tới, mà những khoản đó chỉ trả được bằng tiền thật đang có.
Có nên trừ các khoản nợ sắp đến hạn ra khỏi tiền mặt không?
Nên trừ nếu đó là khoản phải trả một lần trong vài tháng tới, ví dụ khoản vay đáo hạn hoặc thuế đã phát sinh chưa nộp. Cách đơn giản nhất là lấy tiền mặt trừ thẳng khoản đó rồi mới nhập vào công cụ, như vậy runway hiện ra đã tính tới nghĩa vụ đó. Nếu là khoản trả góp đều hàng tháng thì đưa vào hạng mục chi phí khác thay vì trừ khỏi tiền mặt.
Doanh nghiệp đã có lãi thì còn cần tính runway không?
Vẫn cần, vì có lãi trên sổ sách không đồng nghĩa với dương tiền mặt. Doanh nghiệp tăng trưởng nhanh thường phải ứng tiền cho hàng tồn kho và cho khách hàng nợ trước khi thu về, nên vẫn hụt tiền dù báo cáo lãi. Ngoài ra công cụ sẽ cho thấy chuyện gì xảy ra nếu chi phí tăng nhanh hơn doanh thu trong hai mươi bốn tháng tới.
Net burn ra số âm nghĩa là gì?
Nghĩa là doanh thu tháng đã lớn hơn tổng chi phí tháng, tiền mặt đang tăng chứ không giảm. Khi đó runway không còn là con số hữu hạn và công cụ sẽ báo không cạn tiền trong tầm chiếu. Tuy vậy vẫn nên xem bảng hai mươi bốn tháng, vì nếu bạn đặt tốc độ tăng chi phí cao hơn tốc độ tăng doanh thu thì có thể tới một tháng nào đó net burn lại dương trở lại.
Runway còn bao nhiêu thì nên bắt đầu đi gọi vốn?
Thông lệ là khởi động khi còn khoảng chín tới mười hai tháng, vì một vòng gọi vốn thường mất ba tới sáu tháng từ lúc tiếp xúc tới lúc tiền về, và bạn cần một khoảng đệm phòng khi vòng đó không thành. Bắt đầu khi còn dưới sáu tháng đẩy bạn vào thế phải nhận bất cứ điều khoản nào được đưa ra.
Cắt hai mươi phần trăm chi phí thì runway tăng đúng hai mươi phần trăm phải không?
Không, runway tăng nhiều hơn thế. Vì runway chia cho net burn chứ không chia cho tổng chi phí, mà net burn là phần chi phí vượt quá doanh thu. Doanh thu càng gần chi phí thì mỗi đồng cắt được càng có tác động lớn. Bảng so sánh ba kịch bản trên trang cho thấy chính xác mức cắt của bạn mua thêm được bao nhiêu tháng.
Vốn đã cam kết nhưng nhà đầu tư chưa chuyển thì có tính vào tiền mặt không?
Không tính vào ô tiền mặt. Cam kết chưa giải ngân vẫn có thể thay đổi, nhất là khi thị trường biến động hoặc khi các điều kiện tiên quyết chưa hoàn tất. Cách an toàn là tính runway không có khoản đó để biết kịch bản xấu nhất, rồi tính lần thứ hai có khoản đó để biết thời gian mua thêm được nếu tiền về đúng hẹn.
Đặt tốc độ tăng doanh thu bao nhiêu phần trăm mỗi tháng là hợp lý?
Hãy lấy từ số liệu thật của chính bạn: tính tốc độ tăng bình quân của sáu tháng gần nhất rồi giảm bớt vài phần trăm cho thận trọng. Đừng lấy con số trong kế hoạch kinh doanh vì kế hoạch thường lạc quan. Cách dùng công cụ đúng là chạy hai lần, một lần với tốc độ thật và một lần với tốc độ bằng không, để biết runway tệ nhất là bao nhiêu.
Vì sao thực tế tiền mặt hết sớm hơn con số công cụ đưa ra?
Gần như luôn vì các khoản dồn cục chưa được đưa vào: thưởng Tết, thuế nộp theo quý, tiền thuê trả trước, phí phần mềm gia hạn theo năm, hoặc một khách hàng lớn trả chậm. Mô hình ở đây rải đều thu chi theo tháng. Hãy cộng thẳng các khoản dồn cục vào chi phí tháng phát sinh hoặc trừ trước khỏi tiền mặt hiện có.
Bảng chiếu đã tính thuế thu nhập doanh nghiệp chưa?
Chưa, công cụ chỉ cộng đúng năm hạng mục chi phí bạn nhập. Nếu doanh nghiệp bạn có lãi và phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp, hãy ước phần thuế phải nộp rồi đưa vào hạng mục chi phí khác, hoặc trừ trước khỏi tiền mặt nếu đó là khoản quyết toán một lần. Thuế giá trị gia tăng nộp thay khách hàng cũng cần tính vì nó làm tiền ra khỏi tài khoản theo kỳ.
Đáy tiền mặt là gì và vì sao nó quan trọng hơn số dư cuối kỳ?
Đáy tiền mặt là mức thấp nhất mà số dư chạm tới trong suốt tầm chiếu. Với mô hình có doanh thu tăng nhanh hơn chi phí, số dư giảm rồi bật lên, nên số dư ở tháng hai mươi bốn có thể đẹp trong khi tháng thứ tám đã suýt về không. Doanh nghiệp phá sản ở đáy chứ không phá sản ở cuối kỳ, nên đáy mới là con số cần bảo vệ.
Runway và burn multiple khác nhau thế nào?
Runway đo thời gian còn lại tính bằng tháng. Burn multiple đo hiệu quả, bằng cách lấy net burn chia cho phần doanh thu định kỳ tăng thêm trong cùng kỳ, cho biết bạn phải đốt bao nhiêu đồng để tạo ra một đồng doanh thu mới. Hai chỉ số bổ sung cho nhau: runway dài mà burn multiple xấu nghĩa là bạn có thời gian nhưng đang tiêu tiền kém hiệu quả.
Từ khóa liên quan
- tính runway startup
- burn rate là gì
- gross burn và net burn
- runway calculator tiếng Việt
- còn bao lâu thì hết tiền
- ngày cạn tiền dự kiến
- bảng chiếu dòng tiền 24 tháng
- đáy tiền mặt
- runway bao nhiêu tháng là đủ
- khi nào nên gọi vốn
- cắt giảm chi phí tăng runway
- chi phí vận hành hàng tháng
- quản lý dòng tiền doanh nghiệp nhỏ
- dự báo tiền mặt theo tháng
- kịch bản tài chính startup
- burn multiple là gì
- runway khác điểm hòa vốn
- tính tốc độ đốt tiền
- công cụ quản lý dòng tiền miễn phí
- lập kế hoạch tài chính 24 tháng
