Phân tích SWOT online: điền đúng bốn ô và biến chúng thành hành động
Công cụ dựng bảng SWOT gồm bốn ô điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức, mỗi ô thêm bớt từng mục bằng một dòng nhập riêng. Bạn đặt tên cho dự án hoặc doanh nghiệp đang phân tích, gõ tới đâu bảng hiện tới đó, rồi sao chép toàn bộ hoặc tải về dưới dạng tệp văn bản đã đánh số sẵn để đưa vào tài liệu họp.
Tính năng nổi bật
- Bốn ô riêng cho điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức, phân biệt bằng màu để nhìn nhanh
- Ô đặt tên dự án hoặc doanh nghiệp, tên này được gắn vào tiêu đề bản xuất và vào tên tệp
- Thêm mục bằng cách gõ rồi bấm nút hoặc nhấn Enter, không giới hạn số mục mỗi ô
- Xóa từng mục riêng lẻ mà không ảnh hưởng các mục khác, tiện khi rà soát lại
- Sao chép toàn bộ bảng ra bộ nhớ tạm dưới dạng văn bản đã đánh số theo từng nhóm
- Tải về tệp văn bản thuần, mở được bằng mọi phần mềm và dán vào tài liệu nào cũng giữ nguyên
- Bản xuất có đường kẻ ngăn cách rõ ràng giữa các nhóm nên đọc được ngay không cần định dạng lại
- Chạy hoàn toàn trong trình duyệt, nội dung phân tích của bạn không gửi lên máy chủ nào
Vì sao phần lớn bảng SWOT được lập ra rồi bỏ đó
SWOT là công cụ được dạy nhiều nhất và cũng bị dùng sai nhiều nhất trong hoạch định. Lý do không nằm ở phương pháp mà nằm ở cách người ta dừng lại quá sớm. Một buổi họp điển hình cho ra bốn danh sách, mỗi danh sách mười mấy gạch đầu dòng chung chung kiểu đội ngũ nhiệt huyết hay thị trường tiềm năng, ai cũng gật đầu, rồi tài liệu được lưu vào thư mục và không ai mở lại. Vấn đề là bốn danh sách đó chưa phải một phân tích, chúng mới là nguyên liệu. Phân tích thật sự bắt đầu ở bước ghép: điểm mạnh nào dùng được để bắt lấy cơ hội nào, điểm yếu nào sẽ khiến bạn hụt mất cơ hội, điểm mạnh nào chặn được thách thức, và tổ hợp điểm yếu gặp thách thức nào đủ nguy hiểm để phải xử lý ngay. Bốn phép ghép đó mới sinh ra việc để làm, kèm người chịu trách nhiệm và thời hạn. Công cụ này lo giúp bạn phần ghi chép và xuất tài liệu, còn phần ghép thì phải do bạn và đồng đội làm, và đó mới là chỗ tạo ra giá trị.
Lợi ích khi sử dụng
- Bốn ô tách bạch buộc bạn phân biệt rõ yếu tố bên trong với yếu tố bên ngoài
- Thêm bớt nhanh nên dùng được ngay trong buổi họp thay vì ghi ra giấy rồi đánh máy lại
- Bản xuất là văn bản thuần nên dán vào tài liệu, thư điện tử hay bảng tính đều giữ nguyên
- Không cần tài khoản, mở là làm được, phù hợp cho buổi làm việc nhanh với đối tác
- Nội dung chiến lược nội bộ không rời khỏi máy bạn
Cách lập một bảng SWOT dùng được
- 1Đặt tên cho đối tượng phân tích và ghi rõ phạm vi, ví dụ một dòng sản phẩm trong một năm tới chứ không phải cả công ty nói chung.
- 2Điền hai ô bên trong trước là điểm mạnh và điểm yếu, chỉ ghi những thứ bạn kiểm soát được như sản phẩm, con người, chi phí, kênh bán, dữ liệu khách hàng.
- 3Điền hai ô bên ngoài là cơ hội và thách thức, chỉ ghi những thứ nằm ngoài tầm kiểm soát như xu hướng thị trường, đối thủ mới, thay đổi chính sách, biến động chi phí đầu vào.
- 4Rà lại từng mục và viết lại cho cụ thể, thay câu chung chung bằng một câu có số liệu hoặc có mốc so sánh với đối thủ cụ thể.
- 5Sao chép hoặc tải bản văn bản về, đưa vào tài liệu họp rồi làm bước ghép cặp để chuyển bốn danh sách thành danh sách việc cần làm.
Phân biệt bên trong và bên ngoài, hiện tại và tương lai
Đây là quy tắc nền và cũng là chỗ sai nhiều nhất khi mới làm. Điểm mạnh và điểm yếu là những yếu tố nằm bên trong tổ chức, thuộc về hiện tại, và quan trọng nhất là bạn thay đổi được chúng bằng quyết định của mình: chất lượng sản phẩm, năng lực đội ngũ, cấu trúc chi phí, hệ thống phân phối, tệp khách hàng sẵn có, uy tín thương hiệu. Cơ hội và thách thức nằm bên ngoài, hướng về tương lai, và bạn chỉ phản ứng chứ không thay đổi được: sức mua của thị trường, một đối thủ mới gia nhập, một quy định pháp luật sắp có hiệu lực, giá nguyên liệu, hành vi tiêu dùng đang đổi. Một dấu hiệu nhận biết nhanh: nếu bạn có thể tự sửa được nó trong ba tháng bằng ngân sách của mình thì đó là yếu tố bên trong. Câu như thiếu vốn để mở rộng là điểm yếu chứ không phải thách thức, vì nó thuộc về tình trạng của bạn. Ngược lại, lãi suất vay tăng là thách thức. Xếp nhầm chỗ khiến bước ghép cặp phía sau cho ra kết luận sai, vì bạn sẽ lên kế hoạch đi chữa những thứ không thuộc quyền mình.
Viết mỗi mục thế nào cho dùng được
Một mục SWOT tốt phải trả lời được ba câu hỏi kiểm tra. Câu thứ nhất là mạnh hay yếu so với ai. Viết đội ngũ giàu kinh nghiệm là vô nghĩa nếu mọi đối thủ cũng vậy; viết đội kỹ thuật có sáu năm làm cùng một nền tảng trong khi hai đối thủ chính đều mới thành lập dưới hai năm thì mới là điểm mạnh thật. Câu thứ hai là bằng chứng đâu. Mỗi mục nên gắn được với một con số hoặc một sự kiện có thật: tỷ lệ khách quay lại, thời gian giao hàng trung bình, thị phần, số lượt tìm kiếm thương hiệu. Câu thứ ba là nó ảnh hưởng tới điều gì. Một điểm yếu không dẫn tới hệ quả kinh doanh nào thì không đáng nằm trong bảng. Về số lượng, ba tới năm mục mỗi ô là vừa; danh sách mười lăm gạch đầu dòng nhìn công phu nhưng không ai ưu tiên nổi. Nếu bạn nghĩ ra nhiều hơn, hãy xếp hạng rồi giữ lại những mục có ảnh hưởng lớn nhất tới doanh thu hoặc tới rủi ro trong kỳ đang xét.
Bước ghép cặp biến bảng thành kế hoạch
Sau khi có bốn danh sách, hãy ghép chúng theo bốn hướng, đây chính là phần thường bị bỏ qua. Hướng thứ nhất ghép điểm mạnh với cơ hội, cho ra các nước đi tấn công: bạn có sẵn năng lực gì để chiếm lấy cơ hội trước khi người khác kịp. Hướng thứ hai ghép điểm mạnh với thách thức, cho ra các nước đi phòng thủ chủ động: dùng thứ mình đang mạnh để giảm tác động của rủi ro bên ngoài. Hướng thứ ba ghép điểm yếu với cơ hội, cho ra danh sách những thứ phải khắc phục gấp, vì đây là chỗ bạn nhìn thấy cơ hội mà không đủ sức nắm, và nó thường là hạng mục đầu tư đáng giá nhất. Hướng thứ tư ghép điểm yếu với thách thức, cho ra danh sách rủi ro nghiêm trọng nhất cần có phương án dự phòng hoặc cần rút lui sớm. Mỗi cặp ghép ra ít nhất một việc cụ thể, có người chịu trách nhiệm và có mốc thời gian. Một bảng SWOT không kèm được danh sách việc như vậy thì chỉ là bài tập ghi chép.
Nguồn dữ liệu để điền bốn ô cho có căn cứ
Điền bằng cảm nhận trong phòng họp là cách nhanh nhất để có một bảng sai. Với hai ô bên trong, nguồn tốt nhất là số liệu bạn đã có: báo cáo doanh thu theo sản phẩm và theo kênh, tỷ lệ khách quay lại, biên lợi nhuận từng dòng hàng, số lượt khiếu nại và nội dung khiếu nại, thời gian xử lý đơn, tỷ lệ nghỉ việc. Thêm một nguồn ít ai dùng mà rất giá trị là nội dung đánh giá của khách trên các sàn và trên trang bản đồ, vì đó là điểm yếu nói bằng lời của người ngoài. Với hai ô bên ngoài, hãy đi theo sáu nhóm yếu tố quen thuộc gồm chính trị, kinh tế, xã hội, công nghệ, môi trường và pháp lý, mỗi nhóm hỏi một câu là có gì đang thay đổi trong mười hai tháng tới. Bổ sung bằng khảo sát đối thủ: bảng giá, chính sách bảo hành, kênh họ đang mở, tin tuyển dụng của họ vì tin tuyển dụng thường lộ hướng đi sắp tới. Cuối cùng là các số liệu ngành công bố công khai và xu hướng tìm kiếm của từ khóa liên quan.
Khi nào SWOT không phải công cụ phù hợp
SWOT mạnh ở giai đoạn nhìn tổng thể và thống nhất bức tranh chung giữa những người tham gia, nhưng nó có mấy điểm yếu cố hữu cần biết. Thứ nhất, nó không xếp hạng: bốn danh sách đặt mọi mục ngang nhau trong khi thực tế có mục đáng giá gấp mười lần mục khác, nên bạn phải tự thêm bước ưu tiên. Thứ hai, nó tĩnh: bảng chụp lại một thời điểm và lạc hậu rất nhanh trong thị trường biến động, nên cần hẹn lịch xem lại theo quý chứ không lập một lần rồi thôi. Thứ ba, nó dễ nhiễm thiên kiến của người điền, đặc biệt khi người chủ trì cũng là người chịu trách nhiệm về những điểm yếu sắp được nêu ra; cách giảm là để mỗi người điền riêng trước rồi mới gộp. Thứ tư, nó không phân tích được cấu trúc cạnh tranh của ngành, việc đó cần khung năm áp lực cạnh tranh, cũng không thay được nghiên cứu định lượng về nhu cầu thị trường. Hãy dùng SWOT làm bước mở đầu để định hướng, rồi đi sâu bằng các công cụ chuyên biệt hơn.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
SWOT là viết tắt của những gì?
Bốn chữ cái đầu trong tiếng Anh của điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức. Hai yếu tố đầu thuộc về bên trong tổ chức và thuộc hiện tại, hai yếu tố sau thuộc về môi trường bên ngoài và hướng về tương lai. Phân biệt đúng bốn nhóm này là điều kiện để phần phân tích phía sau có ý nghĩa.
Làm sao biết một yếu tố là điểm yếu hay là thách thức?
Hỏi xem bạn có tự sửa được nó trong vài tháng bằng nguồn lực của mình không. Nếu có thì đó là điểm yếu, ví dụ thiếu người phụ trách kênh bán trực tuyến. Nếu không thì đó là thách thức, ví dụ lãi suất vay tăng hay một đối thủ lớn vừa gia nhập thị trường. Xếp nhầm sẽ khiến kế hoạch nhắm vào những thứ không thuộc quyền bạn.
Mỗi ô nên có bao nhiêu mục?
Ba tới năm mục là vừa. Danh sách dài mười lăm gạch đầu dòng nhìn có vẻ công phu nhưng không ai ưu tiên nổi và cuối cùng không dẫn tới hành động nào. Nếu nghĩ ra nhiều hơn, hãy xếp hạng theo mức ảnh hưởng tới doanh thu hoặc tới rủi ro rồi giữ lại những mục đứng đầu.
Sau khi điền xong bốn ô thì làm gì tiếp?
Ghép cặp. Điểm mạnh với cơ hội cho ra nước đi tấn công, điểm mạnh với thách thức cho ra cách phòng thủ chủ động, điểm yếu với cơ hội cho ra danh sách phải khắc phục gấp, điểm yếu với thách thức cho ra rủi ro cần phương án dự phòng. Mỗi cặp phải sinh ra ít nhất một việc cụ thể có người phụ trách và thời hạn.
Viết mục thế nào để không bị chung chung?
Mỗi mục phải nêu được mốc so sánh và bằng chứng. Thay vì viết đội ngũ giàu kinh nghiệm, hãy viết đội kỹ thuật có sáu năm làm cùng một nền tảng trong khi hai đối thủ chính đều mới dưới hai năm. Nếu một mục không gắn được với con số hay sự kiện có thật, gần như chắc chắn nó đang là cảm nhận chứ chưa phải dữ kiện.
Lấy dữ liệu ở đâu để điền cho có căn cứ?
Với hai ô bên trong, dùng số liệu bạn đã có gồm doanh thu theo sản phẩm và kênh, tỷ lệ khách quay lại, biên lợi nhuận, nội dung khiếu nại, và cả đánh giá của khách trên các sàn. Với hai ô bên ngoài, rà theo sáu nhóm yếu tố chính trị, kinh tế, xã hội, công nghệ, môi trường và pháp lý, cộng thêm khảo sát bảng giá và tin tuyển dụng của đối thủ.
Nên làm SWOT một mình hay theo nhóm?
Theo nhóm nhưng phải điền riêng trước rồi mới gộp. Nếu cả nhóm cùng nghĩ trong một phòng, ý kiến của người có vai trò cao nhất thường lấn át và những điểm yếu thuộc trách nhiệm của người chủ trì hay bị bỏ qua. Cho mỗi người mười phút tự ghi rồi mới đưa lên bảng chung sẽ cho ra danh sách trung thực hơn nhiều.
Bao lâu nên làm lại một lần?
Xem lại theo quý là nhịp hợp lý với phần lớn doanh nghiệp, và làm lại toàn bộ khi có biến động lớn như ra sản phẩm mới, đổi mô hình kinh doanh hay có đối thủ đáng kể gia nhập. SWOT là bản chụp một thời điểm nên nó lạc hậu nhanh, giữ nguyên một bảng suốt cả năm cũng tệ như không có bảng nào.
Nội dung tôi nhập có được lưu lại không?
Không. Mọi thứ chỉ nằm trong bộ nhớ của trang và biến mất khi bạn tải lại hoặc đóng thẻ, công cụ không ghi vào trình duyệt và cũng không gửi lên máy chủ. Vì vậy hãy bấm sao chép hoặc tải tệp về ngay khi làm xong, đừng để mở tab qua đêm rồi trông chờ nội dung còn nguyên.
Bản xuất ra ở định dạng gì và dùng vào đâu?
Là một tệp văn bản thuần, có tiêu đề kèm tên dự án, bốn nhóm tách bằng đường kẻ và các mục đã đánh số sẵn. Vì là văn bản thuần nên dán vào tài liệu, bảng tính hay thư điện tử đều giữ nguyên bố cục, và bạn có thể tự dựng lại thành bảng bốn ô trong phần mềm trình chiếu nếu cần trình bày.
SWOT có thay được nghiên cứu thị trường không?
Không. Nó là công cụ tổng hợp và thống nhất góc nhìn, không phải công cụ đo lường. Nó không cho bạn biết quy mô nhu cầu, mức giá khách sẵn sàng trả hay cấu trúc cạnh tranh của ngành. Hãy dùng nó làm bước mở đầu để định hướng, rồi đi sâu bằng khảo sát định lượng và các khung phân tích chuyên biệt hơn.
Có thể dùng SWOT cho cá nhân không?
Được, và khá hữu ích khi lập kế hoạch nghề nghiệp. Điểm mạnh và điểm yếu là kỹ năng, kinh nghiệm, mạng lưới quan hệ và thói quen làm việc của bạn. Cơ hội và thách thức là nhu cầu tuyển dụng của ngành, công nghệ mới đang thay đổi công việc, và mức độ cạnh tranh trong lĩnh vực bạn nhắm tới.
Từ khóa liên quan
- phân tích swot
- mô hình swot
- swot là gì
- lập bảng swot online
- điểm mạnh điểm yếu cơ hội thách thức
- ma trận tows
- ví dụ phân tích swot doanh nghiệp
- swot cho dự án
- swot cá nhân
- hoạch định chiến lược
- phân tích pestel
- năm áp lực cạnh tranh
- phân tích đối thủ cạnh tranh
- mẫu swot
- công cụ lập kế hoạch kinh doanh
- swot cho startup
- phân tích nội bộ doanh nghiệp
- yếu tố bên ngoài ảnh hưởng doanh nghiệp
- kế hoạch marketing
- swot cho cửa hàng
