Tính OEE online: Availability × Performance × Quality cho từng máy, từng ca
Công cụ tính OEE này dành cho kỹ sư sản xuất, trưởng ca, nhân viên TPM và sinh viên quản lý vận hành muốn có con số hiệu suất thiết bị tổng thể nhanh mà vẫn thấy từng bước tính. Bạn nhập thời gian ca, thời gian nghỉ có kế hoạch, thời gian dừng máy, cycle time lý tưởng, tổng sản lượng và số hàng lỗi; trang trả về độ sẵn sàng, hiệu suất, chất lượng, OEE, so với mốc tham khảo 85 % và quy đổi tổn thất ra phút theo 6 tổn thất lớn của TPM.
Tính năng nổi bật
- Tính Availability, Performance, Quality và OEE từ sáu số liệu cơ bản của một ca hay một khoảng thời gian
- Cycle time lý tưởng nhập theo giây/sp, phút/sp, sp/phút hoặc sp/giờ, trang tự quy đổi
- Hiện cách tính từng bước với số của bạn, dùng được để kiểm tra lại hoặc làm bài tập
- Thanh so sánh A, P, Q với mốc tham khảo 90 %, 95 %, 99,9 % và OEE với mốc 85 %
- Biểu đồ thời gian từ thời gian ca tới thời gian có ích, cho thấy tổn thất nằm ở đâu
- Bảng 6 tổn thất lớn quy đổi ra phút khi bạn tách thời gian chuyển đổi, dừng ngắn và số lỗi khởi động
- Cảnh báo khi Performance vượt 100 %, dấu hiệu cycle time lý tưởng đặt sai
- Kiểm tra dữ liệu vô lý: nghỉ dài hơn ca, dừng máy dài hơn thời gian kế hoạch, hàng lỗi nhiều hơn tổng sản lượng
- Nút Điền ví dụ với bộ số liệu khớp phần ví dụ tính tay trên trang
- Sao chép kết quả dạng văn bản để dán vào báo cáo ca
Vì sao nên tính OEE thay vì chỉ nhìn sản lượng
Sản lượng cuối ca chỉ cho biết làm được bao nhiêu, không cho biết lẽ ra làm được bao nhiêu và phần thiếu hụt mất ở đâu. OEE so sản lượng tốt thực tế với sản lượng tối đa máy có thể làm trong thời gian đã lên kế hoạch, rồi tách phần chênh lệch thành ba nhóm: máy không chạy (Availability), máy chạy chậm hoặc dừng vặt (Performance), và làm ra hàng lỗi (Quality). Hai ca cùng sản lượng có thể có vấn đề hoàn toàn khác nhau: một ca mất 40 phút vì hỏng máy, ca kia mất vì chạy chậm do công nhân mới. Bảng tính OEE trong Excel thì dễ sai đơn vị, đặc biệt khi cycle time tính bằng giây còn thời gian ca tính bằng phút. Trang này làm đúng phép quy đổi, hiện từng bước, và đưa ra 6 tổn thất lớn để buổi họp cải tiến bắt đầu từ con số thay vì cảm giác.
Lợi ích khi sử dụng
- Biết ngay ca hay máy đang mất hiệu suất ở khâu dừng máy, tốc độ hay chất lượng
- Không nhầm đơn vị giữa giây, phút, sản phẩm mỗi giờ
- Cách tính hiện rõ nên dễ giải thích cho công nhân và cấp quản lý
- 6 tổn thất lớn quy về cùng đơn vị phút để so sánh và chọn việc cải tiến
- Phát hiện cycle time lý tưởng đặt sai qua cảnh báo Performance trên 100 %
- Dùng được trên điện thoại ngay tại máy, không cần đăng nhập
Cách tính OEE trên trang
- 1Nhập Thời gian ca (phút), ví dụ 480 cho ca 8 giờ, và Nghỉ có kế hoạch (phút) gồm nghỉ giữa ca, ăn trưa, họp đầu ca, bảo trì theo lịch.
- 2Nhập Thời gian dừng máy (phút): mọi lần máy dừng ngoài kế hoạch như hỏng máy, chuyển đổi mã hàng, chờ vật tư.
- 3Nhập Cycle time lý tưởng và chọn đơn vị (giây/sp, phút/sp, sp/phút hoặc sp/giờ), lấy theo tốc độ thiết kế hoặc tốc độ tốt nhất đã đạt được.
- 4Nhập Tổng sản lượng (sản phẩm), tính cả hàng lỗi, và Hàng lỗi (sản phẩm) gồm phế phẩm và hàng phải sửa lại.
- 5Nếu có số liệu, mở mục Tách tổn thất để nhập phút chuyển đổi, phút dừng ngắn và số lỗi khởi động.
- 6Đọc OEE, ba thanh A, P, Q so với mốc tham khảo, phần Cách tính từng bước và bảng 6 tổn thất lớn; bấm Sao chép kết quả nếu cần.
OEE là gì và từ đâu ra
OEE (Overall Equipment Effectiveness, hiệu suất thiết bị tổng thể) là chỉ số gắn với phong trào bảo trì năng suất toàn diện TPM ở Nhật, được Seiichi Nakajima trình bày trong cuốn Introduction to TPM (bản tiếng Anh năm 1988). Chỉ số này trả lời câu hỏi: trong thời gian máy được lên kế hoạch sản xuất, bao nhiêu phần trăm thực sự tạo ra sản phẩm tốt ở tốc độ lý tưởng. OEE 100 % nghĩa là máy chạy suốt thời gian kế hoạch, đúng tốc độ thiết kế và không làm ra sản phẩm lỗi nào. Trong thực tế, OEE được dùng để theo dõi xu hướng của cùng một máy hay một chuyền, tìm tổn thất lớn nhất và đo hiệu quả của cải tiến. Bộ tiêu chuẩn ISO 22400 về chỉ số hiệu quả cho quản lý vận hành sản xuất cũng có định nghĩa chỉ số OEE. Không có quy định pháp lý nào bắt buộc cách tính, nên khi so OEE giữa hai nhà máy cần thống nhất trước định nghĩa thời gian kế hoạch và cycle time lý tưởng.
Công thức OEE và ý nghĩa từng thành phần
Thời gian sản xuất kế hoạch bằng thời gian ca trừ thời gian nghỉ có kế hoạch. Thời gian chạy máy bằng thời gian kế hoạch trừ thời gian dừng. Availability (độ sẵn sàng) = thời gian chạy / thời gian kế hoạch, đo phần thời gian máy thực sự chạy. Performance (hiệu suất) = (cycle time lý tưởng × tổng sản lượng) / thời gian chạy, đo máy chạy nhanh tới đâu so với tốc độ lý tưởng trong lúc chạy; phần thiếu gồm dừng ngắn không được ghi nhận và chạy chậm. Quality (chất lượng) = sản phẩm tốt / tổng sản lượng, với sản phẩm tốt là sản phẩm đạt ngay lần đầu, không phải sửa. Nhân ba tỷ lệ với nhau, các mẫu số triệt tiêu và còn lại một công thức gọn: OEE = (sản phẩm tốt × cycle time lý tưởng) / thời gian sản xuất kế hoạch. Đây là cách kiểm tra nhanh: nếu hai cách tính ra hai số khác nhau, có ô nhập sai đơn vị.
Ví dụ tính OEE bằng tay
Một máy dập chạy ca 8 giờ (480 phút), nghỉ có kế hoạch 50 phút (hai lần nghỉ 10 phút và 30 phút ăn ca), dừng máy 38 phút (20 phút đổi khuôn, 18 phút hỏng cảm biến). Cycle time lý tưởng 1,2 giây mỗi sản phẩm, tức 0,02 phút. Ca làm được 17 500 sản phẩm, trong đó 350 sản phẩm lỗi (100 sản phẩm lúc khởi động sau đổi khuôn). Thời gian kế hoạch = 480 − 50 = 430 phút. Thời gian chạy = 430 − 38 = 392 phút. Availability = 392 / 430 = 91,2 %. Thời gian chạy ròng theo tốc độ lý tưởng = 17 500 × 0,02 = 350 phút, nên Performance = 350 / 392 = 89,3 %. Sản phẩm tốt = 17 150, Quality = 17 150 / 17 500 = 98,0 %. OEE = 91,2 % × 89,3 % × 98,0 % ≈ 79,8 %. Kiểm tra bằng công thức gọn: 17 150 × 0,02 / 430 = 343 / 430 ≈ 79,8 %. Bấm Điền ví dụ trên trang để thấy đúng các con số này.
6 tổn thất lớn theo TPM
Nakajima chia tổn thất của thiết bị thành 6 nhóm, mỗi thành phần OEE gánh hai nhóm. Availability: hỏng máy, sự cố thiết bị; và chuyển đổi, cài đặt, điều chỉnh. Performance: dừng ngắn, chạy không tải (những lần dừng vài phút thường không được ghi vào sổ dừng máy); và chạy chậm hơn tốc độ thiết kế. Quality: lỗi khởi động, giảm hiệu suất khi máy chưa ổn định; và lỗi trong lúc sản xuất ổn định, gồm phế phẩm và hàng phải sửa. Với ví dụ trên, nếu nhập 20 phút chuyển đổi, 15 phút dừng ngắn và 100 sản phẩm lỗi khởi động, trang quy đổi được: hỏng máy 18 phút, chuyển đổi 20 phút, dừng ngắn 15 phút, chạy chậm 27 phút, lỗi khởi động 2 phút, lỗi trong sản xuất 5 phút, tổng 87 phút bằng đúng 430 phút kế hoạch trừ 343 phút có ích. Tổn thất lớn nhất ở đây là chạy chậm, tiếp theo là đổi khuôn: đó là hai việc nên xem trước. Trang chỉ chia được phần bạn có số liệu; con số chạy chậm là phần còn lại sau khi trừ dừng ngắn, nên độ chính xác phụ thuộc vào việc ghi dừng ngắn.
Mốc 85 % đẳng cấp thế giới nên hiểu thế nào
Con số OEE 85 % thường được gọi là đẳng cấp thế giới cho sản xuất rời rạc, hay đi kèm các mốc Availability 90 %, Performance 95 %, Quality 99,9 % (nhân lại được khoảng 85 %). Đây là mốc tham khảo phổ biến trong tài liệu TPM, không phải tiêu chuẩn đo lường hay yêu cầu bắt buộc, và không áp dụng như nhau cho mọi ngành: dây chuyền đóng gói tốc độ cao, máy CNC làm hàng mẫu, lò nung liên tục có mức OEE hợp lý rất khác nhau. Nhiều nhà máy mới bắt đầu đo OEE thấy con số 40 % đến 60 % là bình thường, vì lần đầu tiên các tổn thất nhỏ được tính vào. Cách dùng tốt nhất là so OEE của chính máy đó theo tuần, theo tháng, và đặt mục tiêu cải tiến dựa trên tổn thất lớn nhất thay vì chạy theo con số 85 %.
Những sai lầm hay gặp khi tính OEE
Sai lầm phổ biến nhất là đặt cycle time lý tưởng theo tốc độ trung bình thực tế hoặc định mức thấp cho dễ đạt, khiến Performance luôn gần 100 % và tổn thất tốc độ biến mất khỏi báo cáo; nếu trang cảnh báo Performance trên 100 %, cycle time của bạn chắc chắn đang đặt chậm hơn thực tế. Sai lầm thứ hai là xếp thời gian chuyển đổi vào nghỉ có kế hoạch, làm Availability đẹp lên dù đổi khuôn là tổn thất có thể giảm được bằng SMED. Sai lầm thứ ba là tính hàng sửa lại là hàng tốt; OEE chỉ tính sản phẩm đạt ngay lần đầu. Sai lầm thứ tư là tính OEE trung bình nhiều máy bằng cách lấy trung bình cộng các OEE; nên cộng tổng thời gian có ích chia tổng thời gian kế hoạch. Cuối cùng, OEE không đo năng suất lao động hay chi phí: một máy OEE cao vẫn có thể sản xuất thứ không ai cần.
OEE, TEEP và hiệu suất chuyền
OEE chỉ xét thời gian đã lên kế hoạch sản xuất. Nếu muốn biết thiết bị được khai thác bao nhiêu so với toàn bộ thời gian lịch (24 giờ × 7 ngày), người ta dùng TEEP (Total Effective Equipment Performance) = OEE × tỷ lệ sử dụng, với tỷ lệ sử dụng = thời gian kế hoạch / thời gian lịch. Ví dụ máy chạy một ca 8 giờ mỗi ngày có tỷ lệ sử dụng khoảng 33 %, nên dù OEE 80 % thì TEEP chỉ khoảng 27 %; con số này giúp quyết định có nên thêm ca thay vì mua thêm máy. Với dây chuyền nhiều công đoạn, OEE của chuyền thường được tính tại công đoạn nút cổ chai, vì đó là nơi quyết định sản lượng. Trang này tính OEE cho một máy hoặc một chuyền như một khối; để cân bằng chuyền và tìm nút cổ chai, hãy dùng công cụ tính takt time.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
OEE là gì, viết tắt của từ gì?
OEE là viết tắt của Overall Equipment Effectiveness, tiếng Việt thường gọi là hiệu suất thiết bị tổng thể. Đây là chỉ số cho biết trong thời gian máy được lên kế hoạch chạy, bao nhiêu phần trăm thực sự tạo ra sản phẩm tốt với tốc độ lý tưởng. OEE 100 % nghĩa là không dừng, không chạy chậm, không có hàng lỗi.
OEE tính như thế nào?
OEE = Availability × Performance × Quality. Availability = thời gian chạy / thời gian kế hoạch; Performance = cycle time lý tưởng × tổng sản lượng / thời gian chạy; Quality = sản phẩm tốt / tổng sản lượng. Cách gọn hơn: OEE = sản phẩm tốt × cycle time lý tưởng / thời gian kế hoạch.
Công thức tính OEE trong sản xuất có cần thời gian nghỉ không?
Có, nhưng chỉ để trừ ra khỏi thời gian ca. Thời gian nghỉ có kế hoạch như ăn ca, họp, bảo trì theo lịch không bị tính là tổn thất. Còn dừng máy ngoài kế hoạch, kể cả chuyển đổi mã hàng, là tổn thất Availability.
OEE bao nhiêu là tốt?
Mốc tham khảo phổ biến là 85 %, thường gọi là đẳng cấp thế giới, với A 90 %, P 95 %, Q 99,9 %. Đây không phải tiêu chuẩn bắt buộc; nhiều nhà máy mới đo lần đầu có OEE 40 % đến 60 %. So OEE của chính máy đó theo thời gian có ý nghĩa hơn so với một con số chung.
Cycle time lý tưởng lấy ở đâu?
Lấy theo tốc độ thiết kế của máy do nhà sản xuất công bố, hoặc tốc độ tốt nhất đã đạt được ổn định trong thực tế. Không nên lấy tốc độ trung bình hay định mức, vì khi đó tổn thất tốc độ bị che mất.
Vì sao Performance vượt 100 %?
Vì cycle time lý tưởng đang đặt chậm hơn tốc độ thực tế máy đã chạy. Hãy giảm cycle time lý tưởng xuống theo tốc độ tốt nhất đã đạt được. Trang hiện cảnh báo khi gặp trường hợp này.
Hàng sửa lại có tính là hàng tốt không?
Không. Quality trong OEE chỉ tính sản phẩm đạt ngay lần đầu. Hàng phải sửa lại, dù sau đó đạt, vẫn nhập vào ô Hàng lỗi.
Thời gian chuyển đổi mã hàng tính vào đâu?
Vào thời gian dừng máy, tức tổn thất Availability, không phải nghỉ có kế hoạch. Nếu muốn thấy riêng, nhập số phút chuyển đổi vào mục Tách tổn thất để trang tách khỏi phần hỏng máy.
6 tổn thất lớn gồm những gì?
Hỏng máy; chuyển đổi và cài đặt (Availability); dừng ngắn, chạy không tải; chạy chậm (Performance); lỗi khởi động; lỗi trong sản xuất ổn định (Quality). Trang quy đổi từng loại ra phút khi bạn nhập đủ số liệu tách nhỏ.
Bài tập tính OEE thường cho dữ liệu dạng nào?
Thường cho thời gian ca, các lần nghỉ, thời gian dừng, tốc độ hoặc cycle time lý tưởng, sản lượng và số lỗi, đúng như các ô trên trang. Hãy chú ý đơn vị: tốc độ cho theo sản phẩm mỗi phút hay mỗi giờ thì chọn đúng đơn vị ở ô cycle time, trang sẽ quy đổi.
Tính OEE trong Excel thế nào?
Đặt mỗi ca một dòng với các cột thời gian ca, nghỉ, dừng, cycle time lý tưởng (phút), tổng sản lượng, hàng lỗi. Thêm cột A = (ca − nghỉ − dừng)/(ca − nghỉ), P = cycle time × tổng/(ca − nghỉ − dừng), Q = (tổng − lỗi)/tổng và OEE = A*P*Q. Khi gộp nhiều ca, cộng thời gian và sản lượng rồi mới chia, không lấy trung bình các ô OEE. Trang này cho bạn kết quả từng ca để đối chiếu với công thức Excel.
Tính OEE cho nhiều ca, nhiều ngày được không?
Được, nếu cộng dồn số liệu: tổng thời gian ca, tổng nghỉ, tổng dừng, tổng sản lượng, tổng lỗi của cả giai đoạn rồi nhập một lần. Không nên lấy trung bình cộng OEE của từng ca vì các ca có thời gian khác nhau.
OEE của dây chuyền tính thế nào?
Cách phổ biến là tính tại công đoạn nút cổ chai, vì công đoạn đó quyết định sản lượng của cả chuyền. Nhập thời gian dừng, sản lượng và cycle time lý tưởng của công đoạn nút cổ chai vào trang.
OEE khác TEEP thế nào?
OEE chỉ xét thời gian đã lên kế hoạch sản xuất. TEEP = OEE × tỷ lệ sử dụng, với tỷ lệ sử dụng là thời gian kế hoạch chia toàn bộ thời gian lịch. Trang tính OEE, chưa tính TEEP.
Dừng ngắn vài phút có cần ghi không?
Nên ghi nếu có thể, nhưng thực tế nhiều xưởng không ghi được. Khi đó dừng ngắn tự rơi vào tổn thất Performance vì máy chạy ít sản phẩm hơn trong thời gian chạy. Nếu có số phút dừng ngắn, nhập vào mục Tách tổn thất để tách khỏi phần chạy chậm.
Vì sao bảng 6 tổn thất có ô để trống?
Vì từ sáu số liệu cơ bản, trang chỉ biết tổng tổn thất của từng nhóm A, P, Q chứ không biết bên trong chia thế nào. Điền phút chuyển đổi, phút dừng ngắn và số lỗi khởi động để trang tính các ô còn lại.
OEE có thay được chỉ số năng suất lao động không?
Không. OEE đo hiệu quả sử dụng thiết bị trong thời gian kế hoạch, không tính số người, giờ công hay chi phí. Nên đọc OEE cùng với các chỉ số năng suất và chi phí khác.
Số liệu nhập có được lưu lại không?
Không. Trang tính ngay trên trình duyệt, không lưu và không gửi số liệu đi. Hãy bấm Sao chép kết quả để lưu vào báo cáo của bạn.
Từ khóa liên quan
- tính oee
- tính oee trong sản xuất
- cách tính oee trong sản xuất
- công thức tính oee
- oee tính như thế nào
- oee tính sao
- bài tập tính oee
- ví dụ tính oee
- oee là gì
- hiệu suất thiết bị tổng thể
- oee calculator
- availability performance quality
- 6 tổn thất lớn tpm
- oee 85%
- oee đẳng cấp thế giới
- tính oee excel
- chỉ số oee
- tpm oee
- teep là gì
- hiệu suất máy móc
- cycle time lý tưởng