Vẽ Sơ Đồ Xương Cá (Ishikawa) Online

Tính năng nổi bật

• Ô vấn đề (đầu cá) tự xuống dòng khi dài, kèm ô tiêu đề sơ đồ tùy chọn
• Năm khung nhánh có sẵn: 6M cho sản xuất, 5M, 4P cho hành chính, 8P cho ngành dịch vụ, và tự đặt nhánh
• Nhập từng mục: thêm, xóa, đổi thứ tự nhánh bằng nút Lên, Xuống; thêm nguyên nhân và ý con cho từng nguyên nhân
• Nhập dàn ý thụt lề: dòng sát lề là nhánh, thụt một mức là nguyên nhân, thụt hai mức là nguyên nhân con; nhận dấu cách hoặc tab, tự bỏ gạch đầu dòng
• Chuyển qua lại giữa hai cách nhập mà không mất nội dung
• Tự dàn nhánh xen kẽ trên dưới trục chính, tính khoảng cách giữa các nhánh theo độ dài chữ để chữ không đè lên nhau
• Nguyên nhân dài tự xuống dòng; nguyên nhân con thụt vào và có nét nối với nguyên nhân cha
• Tải PNG độ phân giải gấp đôi, SVG vector để chèn Word, PowerPoint không vỡ nét, PDF khổ A4 tự chọn chiều ngang hoặc dọc
• Nút Sao chép dàn ý để dán sơ đồ dưới dạng văn bản vào biên bản họp hay email
• Dữ liệu mẫu phân tích lỗi đường may theo 6M; nội dung tự lưu trên trình duyệt để làm tiếp

Vì sao nên vẽ sơ đồ xương cá bằng công cụ

Vẽ sơ đồ xương cá trong Word hay PowerPoint bằng các hình mũi tên và hộp chữ thường mất nửa giờ, và mỗi lần thêm một nguyên nhân là phải kéo lại cả nhánh. Trong buổi họp tìm nguyên nhân, việc đó làm chậm cả nhóm: người cầm máy mải chỉnh hình thay vì ghi ý kiến. Ở trang này bạn chỉ gõ chữ, phần hình tự vẽ lại ngay, nhánh nào nhiều ý thì tự dài ra, nhánh bên cạnh tự lùi để không bị đè. Nhập bằng dàn ý còn nhanh hơn: thư ký ghi chú theo dạng gạch đầu dòng trên điện thoại hay Word, dán vào là có sơ đồ. Khi xong, tải SVG để chèn vào báo cáo với chất lượng in tốt, hoặc PNG để gửi vào nhóm chat.

Lợi ích khi sử dụng

• •Buổi họp tìm nguyên nhân tập trung vào nội dung, không mất thời gian kéo hình
• •Khung 6M, 4P, 8P nhắc cả nhóm xét đủ các mặt, ít bỏ sót nguyên nhân
• •Thêm bớt ý thoải mái, sơ đồ tự sắp lại cho gọn
• •Có hình chất lượng cao để chèn vào báo cáo 8D, CAPA, A3 hay bài tập
• •Ghi chú dạng gạch đầu dòng biến thành sơ đồ ngay
• •Chạy trên trình duyệt, không cần cài Visio hay phần mềm vẽ

Cách vẽ sơ đồ xương cá trên trang

1. 1Ghi vấn đề vào ô Vấn đề cần phân tích (đầu cá), càng cụ thể càng tốt, ví dụ có số liệu và thời gian.
2. 2Chọn Khung nhánh (6M, 5M, 4P, 8P hoặc Tự đặt nhánh) rồi bấm Áp dụng khung. Bấm Dữ liệu mẫu nếu muốn xem một sơ đồ hoàn chỉnh.
3. 3Ở chế độ Nhập từng mục, bấm Thêm nguyên nhân dưới mỗi nhánh để ghi nguyên nhân, Thêm ý con để ghi nguyên nhân sâu hơn; dùng Lên, Xuống, Xóa nhánh để sắp xếp.
4. 4Hoặc bấm Nhập dàn ý và gõ, dán dàn ý thụt lề: nhánh sát lề, nguyên nhân thụt 2 dấu cách, nguyên nhân con thụt 4 dấu cách.
5. 5Xem sơ đồ cập nhật ngay bên dưới, vuốt ngang trên điện thoại để xem hết.
6. 6Bấm Tải PNG, Tải SVG hoặc Tải PDF để lấy sơ đồ, Sao chép dàn ý để lấy bản văn bản.

Sơ đồ xương cá là gì

Sơ đồ xương cá là biểu đồ nhân quả: vấn đề (kết quả) đặt ở đầu cá bên phải, trục chính là xương sống, các nhóm nguyên nhân lớn là xương nhánh chéo vào trục, và các nguyên nhân cụ thể là những xương nhỏ bám vào nhánh. Sơ đồ được Kaoru Ishikawa, chuyên gia chất lượng người Nhật, phổ biến vào những năm 1960 nên thường được gọi là sơ đồ Ishikawa, và là một trong bảy công cụ cơ bản của quản lý chất lượng cùng với biểu đồ Pareto, phiếu kiểm tra, biểu đồ kiểm soát, biểu đồ phân bố, biểu đồ phân tán và phân tầng. Sơ đồ không tự tìm ra nguyên nhân gốc; nó là khung để nhóm liệt kê đầy đủ các khả năng, sau đó dùng dữ liệu để kiểm chứng khả năng nào đúng.

Chọn khung nhánh: 6M, 5M, 4P hay 8P

Khung 6M dùng nhiều nhất trong sản xuất: Con người (Man), Máy móc (Machine), Phương pháp (Method), Nguyên vật liệu (Material), Đo lường (Measurement) và Môi trường (Mother Nature, tức điều kiện như nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng). 5M bỏ nhánh môi trường, hợp với vấn đề trong phạm vi một máy hay một công đoạn. 4P dùng cho công việc hành chính, văn phòng: Chính sách (Policies), Thủ tục, quy trình (Procedures), Con người (People), Cơ sở vật chất, công nghệ (Plant). 8P dùng cho ngành dịch vụ: Sản phẩm, dịch vụ; Giá; Địa điểm; Quảng bá; Con người; Quy trình; Bằng chứng hữu hình (không gian, đồng phục, giấy tờ khách nhìn thấy); Năng suất, chất lượng. Các khung này chỉ là gợi ý để khỏi bỏ sót; nếu vấn đề của bạn có nhóm nguyên nhân riêng, hãy chọn Tự đặt nhánh hoặc sửa tên nhánh. Một số tài liệu dùng Management (quản lý) hoặc Money thay cho một nhánh trong 6M, nên số nhánh và tên nhánh không có một chuẩn duy nhất.

Cách tổ chức một buổi vẽ sơ đồ xương cá

Bước đầu là viết vấn đề sao cho đo được: "Tỷ lệ áo lỗi đường may tăng từ 2 % lên 5 % trong tháng 9" tốt hơn nhiều so với "chất lượng may kém". Mời người làm trực tiếp ở công đoạn đó, người bảo trì, người QC, vì họ biết những nguyên nhân mà quản lý không thấy. Đi qua từng nhánh, mỗi người nêu ý, thư ký ghi ngay vào sơ đồ; ở giai đoạn này chưa tranh luận đúng sai. Với mỗi nguyên nhân, hỏi tiếp "vì sao" để ghi nguyên nhân con. Khi các nhánh đã đầy, cả nhóm khoanh ra ba tới năm nguyên nhân có khả năng cao nhất để kiểm chứng bằng số liệu. Một buổi như vậy thường mất 45 tới 90 phút; nếu dài hơn, vấn đề có lẽ đang quá rộng và nên tách nhỏ.

Kết hợp với 5 Why và kiểm chứng bằng dữ liệu

Sơ đồ xương cá cho độ rộng, còn kỹ thuật 5 Why cho độ sâu. Khi một nguyên nhân trên sơ đồ có vẻ quan trọng, hỏi "vì sao" liên tiếp cho tới khi gặp nguyên nhân mà tổ chức có thể sửa bằng một hành động cụ thể. Ví dụ: kim mòn (vì sao?) do không thay kim định kỳ (vì sao?) do không có lịch bảo trì cho kim. Trên trang, bạn ghi các tầng đó thành nguyên nhân và nguyên nhân con. Sau đó cần dữ liệu để xác nhận: đếm lỗi theo máy, theo ca, theo lô chỉ, vẽ biểu đồ Pareto để thấy nhóm lỗi nào chiếm phần lớn, hoặc thử thay đổi một yếu tố và theo dõi kết quả. Nguyên nhân chỉ được coi là nguyên nhân gốc khi đã có bằng chứng, không phải vì nhiều người trong buổi họp đồng ý.

Cách chèn sơ đồ xương cá vào Word

Nhiều người tìm cách vẽ sơ đồ xương cá trong Word; cách nhanh nhất là vẽ ở đây rồi chèn hình vào. Bấm Tải SVG, mở Word, chọn Insert (Chèn), Pictures (Ảnh), This Device (Thiết bị này) và chọn file .svg. Word trong Microsoft 365 và Word 2019 trở lên hỗ trợ SVG: hình là vector nên kéo to nhỏ hay in khổ lớn đều sắc nét. Với Word đời cũ hơn, hãy dùng file PNG; PNG được xuất ở độ phân giải gấp đôi kích thước trên màn hình, đủ nét cho trang A4. Nếu sơ đồ rộng, đổi trang đó sang khổ ngang trong Layout, Orientation, Landscape, rồi đặt hình ở chế độ In Line with Text để không bị trôi. Cách làm tương tự với PowerPoint và Google Docs (Google Docs nhận PNG). Muốn sửa chữ sau khi chèn, quay lại trang này sửa rồi tải lại, vì nội dung vẫn được lưu trên trình duyệt.

Đọc ví dụ mẫu: lỗi đường may tăng

Bấm Dữ liệu mẫu để xem một sơ đồ 6M của xưởng may có tỷ lệ áo lỗi đường may tăng từ 2 % lên 5 %. Nhánh Con người ghi công nhân mới chưa thạo thao tác, có ý con là đào tạo tại chuyền chỉ một ngày, và mệt mỏi do tăng ca. Nhánh Máy móc có kim mòn do không có lịch thay kim, lực căng chỉ không ổn định. Nhánh Nguyên vật liệu có chỉ lô mới dễ đứt, kèm ý con là vừa đổi nhà cung cấp chỉ. Đọc sơ đồ, nhóm có thể chọn ra ba giả thuyết đáng kiểm chứng trước: chỉ lô mới, kim không được thay, và công nhân mới. Mỗi giả thuyết có cách kiểm riêng: so tỷ lệ lỗi giữa hai lô chỉ, ghi số giờ chạy của kim khi lỗi xuất hiện, tách số lỗi theo người. Đây là ví dụ minh họa, không phải số liệu của một doanh nghiệp cụ thể.

Những lỗi hay gặp khi làm sơ đồ xương cá

Vấn đề viết quá chung khiến nhánh nào cũng có hàng chục ý không liên quan. Ghi giải pháp thay vì nguyên nhân, ví dụ "cần đào tạo thêm" thay vì "công nhân mới chưa được đào tạo đủ". Dồn mọi thứ vào nhánh Con người và kết luận lỗi do ý thức, trong khi nguyên nhân thật nằm ở phương pháp hoặc thiết bị. Dừng ở tầng nguyên nhân đầu tiên mà không hỏi tiếp vì sao. Coi sơ đồ là kết luận và hành động ngay mà không kiểm chứng bằng dữ liệu. Ngoài ra, một ý có thể hợp với hai nhánh; không cần tranh luận nên đặt ở đâu, chỉ cần ghi ở một nhánh và không bỏ sót.

Giới hạn của công cụ

Sơ đồ có ba tầng: nhánh, nguyên nhân và nguyên nhân con; tầng sâu hơn trong dàn ý được gộp vào nguyên nhân con. Vị trí các nhánh được tính tự động, không kéo thả tự do; thứ tự nhánh đổi bằng nút Lên, Xuống, và nhánh thứ nhất, thứ ba, thứ năm luôn nằm phía trên trục. Bề rộng chữ được ước lượng theo phông Arial nên với chữ in hoa dài, khoảng cách có thể hơi sát. Màu sắc và phông chữ cố định để sơ đồ in đen trắng vẫn rõ. File PDF chứa ảnh của sơ đồ nên không chọn được chữ; cần chữ chỉnh sửa được thì dùng SVG. Nội dung chỉ lưu trên trình duyệt bạn đang dùng.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Từ khóa liên quan

• sơ đồ xương cá
• sơ đồ xương cá online
• sơ đồ xương cá là gì
• sơ đồ xương cá ishikawa
• sơ đồ xương cá (fishbone)
• sơ đồ xương cá 6m
• sơ đồ xương cá 5m
• sơ đồ xương cá 5 why
• sơ đồ xương cá trong word
• sơ đồ xương cá gồm bao nhiêu tác nhân
• sơ đồ xương cá giải quyết vấn đề
• biểu đồ nhân quả
• biểu đồ ishikawa
• fishbone diagram online
• cách vẽ sơ đồ xương cá
• mẫu sơ đồ xương cá
• sơ đồ xương cá 4p
• sơ đồ xương cá 8p dịch vụ
• phân tích nguyên nhân gốc
• 7 công cụ quản lý chất lượng
• sơ đồ xương cá trong quản lý chất lượng