Đo độ ồn bằng điện thoại, laptop: mức dB ước tính, Leq và biểu đồ theo thời gian
Công cụ đo độ ồn online dùng micro của điện thoại hoặc laptop để theo dõi mức âm thanh xung quanh theo thời gian thực. Trang hiển thị mức tín hiệu số (dBFS), mức dB ước tính sau khi cộng độ bù hiệu chỉnh, giá trị thấp nhất, cao nhất, mức trung bình năng lượng Leq của cả phiên đo và biểu đồ 60 giây gần nhất. Âm thanh chỉ được phân tích ngay trên trình duyệt, không ghi âm và không tải lên máy chủ. Đây là công cụ ước tính để so sánh, không thay thế máy đo độ ồn đạt chuẩn.
Tính năng nổi bật
- Đọc mức âm từ micro 8 lần mỗi giây, hiển thị số lớn dễ nhìn cùng thanh mức
- Lọc trọng số A theo mô hình của tiêu chuẩn IEC 61672, hoặc đo không trọng số
- Tự tính thấp nhất, cao nhất và Leq (mức trung bình năng lượng) của cả phiên đo
- Biểu đồ mức âm 60 giây gần nhất, có vạch mốc 85 dB
- Độ bù hiệu chỉnh nhập tay hoặc tính tự động khi so với một máy đo chuẩn, lưu lại trên trình duyệt
- Yêu cầu tắt tự động điều chỉnh âm lượng, khử ồn, khử vọng của micro và báo lại trình duyệt có làm theo hay không
- Bảng mức ồn tham khảo của các nguồn âm thường gặp
- Không ghi âm, không gửi dữ liệu âm thanh đi đâu
Khi nào nên dùng công cụ đo độ ồn trên điện thoại
Phần lớn chúng ta không có máy đo độ ồn chuyên dụng, nhưng thường cần một con số để so sánh: phòng ngủ ban đêm có ồn hơn tuần trước không, máy lạnh mới có êm hơn máy cũ không, tiếng ồn từ quán karaoke bên cạnh lúc 23 giờ lớn cỡ nào, văn phòng mở có quá ồn để tập trung không. Công cụ này biến micro sẵn có thành một thiết bị theo dõi mức âm, ghi lại thấp nhất, cao nhất và mức trung bình Leq của cả khoảng thời gian bạn đo. Khi bạn đo cùng một máy, cùng một cách đặt máy, các con số so sánh tương đối giữa các lần đo khá hữu ích. Còn nếu cần con số tuyệt đối để làm bằng chứng hay nghiệm thu, bạn cần máy đo đạt chuẩn và đơn vị đo có chức năng.
Lợi ích khi sử dụng
- Có ngay một thước đo tương đối để so sánh độ ồn giữa các thời điểm, các phòng
- Ghi nhận mức trung bình Leq thay vì chỉ nhìn con số nhảy liên tục
- Không cần cài ứng dụng, chạy được trên điện thoại và máy tính
- Không ghi âm, không lo lộ nội dung cuộc nói chuyện
- Hiệu chỉnh được theo máy đo chuẩn để tăng độ tin cậy
- Biết khi nào môi trường đang ở mức cần lưu ý cho thính lực
Cách đo độ ồn bằng micro điện thoại hoặc laptop
- 1Chọn trọng số: để mặc định Trọng số A nếu muốn con số gần với cách tai người nghe và cách các quy chuẩn tiếng ồn dùng
- 2Bắt đầu đo: bấm Bắt đầu đo và cho phép trình duyệt dùng micro, trang sẽ báo micro nào đang dùng và chế độ tự động điều chỉnh âm lượng đã tắt được hay chưa
- 3Đặt máy đúng cách: để điện thoại cố định, micro hướng về phía nguồn âm, không cầm tay, không che lỗ micro, tránh gió thổi thẳng vào micro
- 4Hiệu chỉnh nếu có thể: nếu có máy đo chuẩn, đặt hai máy sát nhau, nhập số máy chuẩn đang hiện và bấm Hiệu chỉnh
- 5Đọc kết quả: đo đủ lâu, ví dụ vài phút, rồi xem Leq, thấp nhất, cao nhất và biểu đồ; bấm Dừng đo khi xong
Vì sao micro điện thoại chỉ cho kết quả ước tính
Máy đo độ ồn đạt chuẩn dùng micro đo lường đã được hiệu chuẩn với nguồn âm chuẩn, nên biết chính xác một mức điện áp tương ứng bao nhiêu dB áp suất âm. Micro điện thoại và laptop được thiết kế để thu giọng nói rõ ràng, không được hiệu chuẩn, độ nhạy khác nhau giữa các đời máy và thay đổi theo góc đặt, vỏ ốp, bụi bám. Nhiều máy còn có mạch tự động điều chỉnh âm lượng: khi môi trường ồn, độ nhạy tự giảm; khi yên tĩnh, độ nhạy tự tăng, làm con số bị nén về giữa. Trang đã yêu cầu trình duyệt tắt tự động điều chỉnh âm lượng, khử ồn và khử vọng, và hiển thị lại trình duyệt có làm theo hay không, nhưng một số điện thoại vẫn xử lý âm thanh ở tầng phần cứng mà trình duyệt không tắt được. Micro điện thoại cũng thường bị giới hạn ở mức rất to (bị méo, bão hòa) và kém nhạy ở mức rất nhỏ.
dBFS, dB ước tính và độ bù hiệu chỉnh
Trình duyệt chỉ cho biết biên độ tín hiệu số từ micro, tính theo dBFS: 0 dBFS là mức lớn nhất tín hiệu số chứa được, càng nhỏ càng âm (sóng sine lớn nhất có mức RMS khoảng -3 dBFS). Muốn đổi sang dB áp suất âm, cần cộng thêm một độ bù phụ thuộc vào độ nhạy của đúng chiếc micro đó. Công cụ để sẵn độ bù 100 dB như một điểm xuất phát phỏng đoán, không phải giá trị đo được, nên con số dB ban đầu có thể lệch nhiều so với thực tế. Cách tốt nhất là đặt điện thoại sát một máy đo độ ồn chuẩn, phát một âm ổn định như tiếng quạt hoặc nhiễu hồng, nhập số máy chuẩn hiển thị và bấm Hiệu chỉnh: công cụ lấy mức trung bình 3 giây gần nhất của micro, tính độ bù bằng mức chuẩn trừ mức micro, rồi lưu lại cho lần sau. Độ bù chỉ đúng cho đúng máy, đúng trình duyệt và gần đúng mức đã hiệu chỉnh.
Trọng số A là gì, khác gì đo không trọng số
Tai người kém nhạy với âm trầm và âm rất cao so với dải giữa khoảng 1 đến 5 kHz. Trọng số A mô phỏng điều đó bằng cách giảm bớt các thành phần tần số thấp và rất cao trước khi tính mức âm. Ví dụ theo đường cong chuẩn, âm 100 Hz bị giảm khoảng 19 dB, 63 Hz khoảng 26 dB, còn 1 kHz giữ nguyên. Vì vậy tiếng máy nổ trầm ì có thể cho số dB(A) thấp hơn nhiều so với số không trọng số. Công cụ dựng bộ lọc trọng số A từ mô hình của tiêu chuẩn IEC 61672 bằng ba khâu lọc số; trong dải đến khoảng 4 kHz bộ lọc bám đường cong chuẩn trong khoảng 0,1 dB, từ khoảng 8 kHz trở lên lệch dần (khoảng 0,5 đến 1 dB ở 8 kHz và nhiều hơn ở 16 kHz). Các quy chuẩn về tiếng ồn môi trường và nơi làm việc thường dùng dB(A), nên hãy để trọng số A nếu muốn so với các mức giới hạn.
Leq là gì và vì sao không lấy trung bình cộng các con số
Mức âm thay đổi liên tục, nên một con số tức thời không nói lên nhiều. Leq (mức âm tương đương liên tục) là mức ổn định có cùng tổng năng lượng âm với cả khoảng thời gian đo. Vì dB là thang logarit, Leq được tính bằng cách đổi từng lần đọc về năng lượng, lấy trung bình rồi đổi lại dB, không phải trung bình cộng các số dB. Ví dụ nửa thời gian 50 dB, nửa thời gian 70 dB thì Leq khoảng 67 dB chứ không phải 60 dB, vì những lúc ồn lớn chi phối tổng năng lượng. Đó cũng là lý do một vài tiếng còi xe hay tiếng khoan ngắn có thể đẩy Leq của cả buổi lên đáng kể. Công cụ tính Leq, thấp nhất và cao nhất trên các lần đọc khoảng 1/8 giây một lần, gần với cách đọc nhanh (Fast) của máy đo.
Mốc tham khảo về tiếng ồn tại Việt Nam
Quy chuẩn QCVN 26:2010/BTNMT về tiếng ồn môi trường đặt giới hạn theo khu vực và khung giờ, ví dụ khu vực thông thường (khu dân cư, khách sạn, văn phòng) là 70 dB(A) từ 6 giờ đến 21 giờ và 55 dB(A) từ 21 giờ đến 6 giờ; khu vực đặc biệt như bệnh viện, trường học là 55 dB(A) và 45 dB(A). Với nơi làm việc, QCVN 24:2016/BYT lấy mốc 85 dB(A) cho 8 giờ tiếp xúc mỗi ngày, thời gian được phép giảm dần khi mức ồn tăng. Hãy tra văn bản hiện hành trước khi dùng các con số này cho mục đích chính thức. Kết quả đo bằng điện thoại không đủ điều kiện làm căn cứ pháp lý; nếu cần khiếu nại hay nghiệm thu, hãy đề nghị cơ quan chức năng hoặc đơn vị quan trắc có máy đo đạt chuẩn.
Mẹo đo cho kết quả ổn định hơn
Luôn đo bằng cùng một máy, cùng trình duyệt, cùng vị trí và cùng cách đặt máy nếu muốn so sánh giữa các lần. Đặt điện thoại trên giá hoặc mặt bàn, không cầm tay vì tiếng cọ xát tay và vỏ máy sẽ lọt vào micro. Hướng micro chính (thường ở cạnh dưới điện thoại) về phía nguồn âm, cách tường và vật cản lớn một khoảng. Ngoài trời, gió thổi vào micro tạo tiếng ù làm số đo tăng vọt, hãy che chắn gió. Tắt tai nghe bluetooth trước khi đo, vì khi đó trình duyệt có thể dùng micro của tai nghe với chế độ đàm thoại. Đo đủ lâu, ít nhất vài phút, và đọc Leq thay vì nhìn con số tức thời.
Quyền riêng tư và giới hạn kỹ thuật
Âm thanh từ micro chỉ được đưa vào bộ phân tích của trình duyệt để tính mức, không được ghi thành file, không lưu lại và không gửi lên máy chủ. Thứ duy nhất được lưu trên trình duyệt của bạn là con số độ bù hiệu chỉnh. Trình duyệt chỉ cho dùng micro trên trang https và cần bạn cho phép; nếu từ chối, trang sẽ báo cách mở lại quyền. Khi tab bị ẩn hoặc màn hình tắt, trình duyệt có thể đọc micro thưa hơn hoặc dừng hẳn, nên hãy để trang hiển thị trong lúc đo. Nếu trình duyệt không hỗ trợ bộ lọc cần cho trọng số A, trang sẽ tự đo không trọng số và ghi rõ đơn vị là dB thay vì dB(A).
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Đo độ ồn bằng điện thoại có chính xác không?
Chỉ gần đúng. Micro điện thoại không được hiệu chuẩn và có thể tự điều chỉnh độ nhạy, nên con số dB có thể lệch nhiều so với máy đo chuẩn. Công cụ hữu ích nhất để so sánh tương đối giữa các lần đo trên cùng một máy, hoặc sau khi bạn hiệu chỉnh với một máy đo chuẩn.
Công cụ có ghi âm hay gửi âm thanh đi đâu không?
Không. Âm thanh chỉ được phân tích ngay trong trình duyệt để tính mức dB, không ghi thành file và không tải lên máy chủ. Trang chỉ lưu con số độ bù hiệu chỉnh trên trình duyệt của bạn.
dBFS và dB(A) khác nhau thế nào?
dBFS là mức tín hiệu số so với mức lớn nhất micro có thể ghi, luôn nhỏ hơn hoặc bằng 0. dB(A) là mức áp suất âm có trọng số A mà máy đo độ ồn hiển thị. Công cụ đổi dBFS sang dB ước tính bằng cách cộng độ bù, nên độ bù đúng thì con số mới gần thực tế.
Độ bù mặc định 100 dB lấy từ đâu?
Đó chỉ là một điểm xuất phát phỏng đoán để con số hiển thị nằm trong khoảng quen thuộc, không phải giá trị đo cho máy của bạn. Mỗi máy cần độ bù khác nhau, có thể chênh hàng chục dB. Hãy hiệu chỉnh với máy đo chuẩn nếu cần con số tin cậy hơn.
Không có máy đo chuẩn thì hiệu chỉnh thế nào?
Không có cách hiệu chỉnh chính xác nếu thiếu nguồn tham chiếu. Bạn vẫn có thể dùng công cụ để so sánh tương đối: cùng một máy, cùng vị trí, nơi nào có Leq cao hơn là ồn hơn. Có thể mượn một máy đo độ ồn cầm tay để hiệu chỉnh một lần, độ bù sẽ được lưu lại cho trình duyệt đó.
Vì sao trình duyệt báo tự động điều chỉnh âm lượng vẫn bật?
Trang đã yêu cầu tắt, nhưng một số trình duyệt hoặc điện thoại không cho tắt. Khi chế độ này còn bật, số đo bị nén lại: môi trường ồn trông nhỏ hơn thực tế, môi trường yên tĩnh trông lớn hơn. Hãy thử trình duyệt khác, hoặc chỉ dùng kết quả để so sánh thô.
Leq khác gì mức trung bình thông thường?
Leq là trung bình năng lượng, không phải trung bình cộng các số dB. Ví dụ nửa thời gian 50 dB và nửa thời gian 70 dB cho Leq khoảng 67 dB, vì thời điểm ồn lớn đóng góp phần lớn năng lượng. Đây là cách các quy chuẩn tiếng ồn dùng để đánh giá.
Nên chọn trọng số A hay không trọng số?
Chọn trọng số A khi muốn con số gần với cảm nhận của tai người và để so với các mức giới hạn trong quy chuẩn, vốn tính bằng dB(A). Chọn không trọng số khi muốn thấy cả năng lượng tiếng trầm, ví dụ tiếng máy nổ, loa siêu trầm, vì trọng số A giảm mạnh dải tần thấp.
Bao nhiêu dB thì ảnh hưởng đến thính lực?
Mốc thường được nhắc tới là khoảng 85 dB(A) nếu tiếp xúc nhiều giờ mỗi ngày; mức càng cao thì thời gian an toàn càng ngắn. Vì số đo bằng điện thoại chỉ là ước tính, hãy dùng nó như tín hiệu nhắc nhở và dùng biện pháp bảo vệ tai khi môi trường ồn kéo dài.
Có dùng kết quả này để khiếu nại tiếng ồn hàng xóm được không?
Kết quả đo bằng điện thoại không đủ điều kiện làm căn cứ pháp lý. Nó có thể giúp bạn ghi nhận thời điểm và mức độ để trình bày, nhưng việc xác định vi phạm cần đơn vị có chức năng đo bằng thiết bị đạt chuẩn.
Bấm Bắt đầu đo nhưng báo lỗi quyền micro?
Bấm biểu tượng ổ khóa cạnh thanh địa chỉ, cho phép micro rồi bấm Bắt đầu đo lại. Trên Windows kiểm tra Cài đặt, Quyền riêng tư, Micro; trên macOS là Cài đặt hệ thống, Quyền riêng tư và bảo mật, Micro. Trình duyệt nhúng trong ứng dụng chat thường chặn micro, hãy mở bằng Chrome hoặc Safari.
Vì sao con số nhảy lên rất cao khi tôi chạm vào máy hoặc có gió?
Micro rất nhạy với rung động và luồng gió thổi trực tiếp, tạo ra tín hiệu lớn dù tai không nghe thấy ồn nhiều. Hãy đặt máy cố định, không cầm tay, che chắn gió khi đo ngoài trời, và bấm Đo lại từ đầu nếu phiên đo đã bị ảnh hưởng.
Có đo được khi tắt màn hình hoặc chuyển sang ứng dụng khác không?
Không nên. Khi tab bị ẩn hoặc màn hình tắt, trình duyệt có thể đọc micro thưa hơn hoặc dừng hẳn, làm thống kê không đầy đủ. Hãy để trang hiển thị và tắt chế độ khóa màn hình tự động trong lúc đo.
Từ khóa liên quan
- đo độ ồn
- đo độ ồn online
- đo độ ồn bằng điện thoại
- máy đo độ ồn online
- đo decibel online
- đo dB online
- ứng dụng đo độ ồn
- đo tiếng ồn
- kiểm tra độ ồn phòng
- sound level meter online
- decibel meter
- đo dBA
- trọng số A
- mức ồn Leq
- đo tiếng ồn hàng xóm
- đo độ ồn máy lạnh
- tiếng ồn bao nhiêu dB
- quy chuẩn tiếng ồn
- đo âm lượng bằng micro
