Bối cảnh kinh tế số toàn cầu đang chứng kiến sự dịch chuyển từ các chuỗi khối công khai sang các hạ tầng chuỗi khối có kiểm soát, đề cao tính tuân thủ và năng lực xử lý giao dịch thực tế. Tại Việt Nam, năm 2026 không chỉ là một mốc thời gian hành chính mà là điểm hội tụ của các giải pháp kỹ thuật "Make in Vietnam" đạt chuẩn quốc tế. Theo đội ngũ chuyên gia tại Tấn Phát Digital, việc đánh giá sự phù hợp của Blockchain đối với thị trường Việt Nam hiện nay cần dựa trên khả năng giải quyết các bài toán về hiệu suất xử lý (Scalability), tính tương hợp (Interoperability) và bảo mật dữ liệu (Privacy-preserving). Sự dịch chuyển từ các ứng dụng tài chính đơn thuần sang hạ tầng dữ liệu có thể kiểm chứng (Verifiable Data Infrastructure) đang định vị Việt Nam như một trung tâm R&D công nghệ sổ cái phân tán tiêu biểu của khu vực.
Sự phù hợp về năng lực tiếp nhận và đặc thù mạng lưới
Việt Nam sở hữu những điều kiện "phòng thí nghiệm" lý tưởng cho Blockchain nhờ sự giao thoa giữa một cộng đồng người dùng đông đảo và nhu cầu minh bạch hóa dữ liệu trong chuỗi cung ứng xuất khẩu. Năng lực tiếp nhận không chỉ dừng lại ở số lượng người sở hữu tài sản mà đã tiến tới giai đoạn tích hợp kỹ thuật sâu vào các quy trình doanh nghiệp.
Chỉ số chấp nhận và thói quen tiêu dùng số
Dữ liệu từ báo cáo "Chỉ số Chấp nhận Crypto Toàn cầu 2025" của Chainalysis khẳng định Việt Nam là một trong những thị trường sôi động nhất thế giới, giữ vị trí thứ 4 tổng thể. Tuy nhiên, dưới góc nhìn chuyên môn, điểm nhấn nằm ở cơ cấu giá trị giao dịch.
Phân tích Chỉ số Chấp nhận 2025 tại Việt Nam:
Xếp hạng Tổng thể: 4.
Giá trị giao dịch Bán lẻ tại dịch vụ tập trung: Hạng 3 thế giới (cho thấy tính tiện ích trong thanh toán và chuyển tiền rất cao).
Giá trị từ các giao dịch của tổ chức (Institutions): Hạng 4 (minh chứng cho sự tham gia của các doanh nghiệp lớn).
Giá trị từ giao thức DeFi: Hạng 6 (phản ánh trình độ kỹ thuật của người dùng trong việc sử dụng các hợp đồng thông minh).
Tấn Phát Digital ghi nhận rằng có hơn 17 triệu người Việt đang tương tác với tài sản số, đặc biệt tỷ lệ freelancer sở hữu tài sản mã hóa lên tới 85%, cao nhất thế giới. Điều này tạo ra một lớp hạ tầng nhân lực sẵn có, giúp các doanh nghiệp dễ dàng triển khai các mô hình kinh tế Web3 mà không tốn nhiều chi phí giáo dục thị trường.
Nhu cầu giải quyết bất cân xứng thông tin
Trong các ngành truyền thống như nông nghiệp và logistics, blockchain là giải pháp kỹ thuật duy nhất đảm bảo tính "Single Source of Truth" (Nguồn sự thật duy nhất). Khi hàng hóa đi qua nhiều khâu trung gian, dữ liệu thường bị thao túng. Blockchain với đặc tính bất biến giúp ghi lại nhật ký từ lúc gieo trồng đến khi lên kệ siêu thị, tạo ra lợi thế cạnh tranh về uy tín cho nông sản Việt khi tiến vào các thị trường khó tính như EU hay Nhật Bản.
Hạ tầng Kỹ thuật Quốc gia và Tiêu chuẩn hóa (ISO/TC 307 & GS1)
Để đảm bảo tính bền vững, hệ sinh thái Blockchain Việt Nam năm 2026 đã chuyển dịch từ việc sử dụng các chuỗi khối rời rạc sang một hạ tầng thống nhất, tuân thủ các chuẩn mực quốc tế khắt khe.
Mạng dịch vụ Đa chuỗi VBSN và Năng lực xử lý quy mô lớn
Mạng Dịch vụ Đa chuỗi Blockchain Việt Nam (VBSN) do 1Matrix phát triển là trụ cột hạ tầng quan trọng nhất. Đây là mạng Layer 1 "Make in Vietnam" được thiết kế để giải quyết bài toán hiệu suất cho các dịch vụ công và tư.
Đặc điểm kỹ thuật nổi bật của VBSN:
Hiệu suất cực cao: Đạt mức 300,000 giao dịch mỗi giây (TPS), vượt xa năng lực của các nền tảng công khai truyền thống.
Mô hình BaaS (Blockchain-as-a-Service): Cho phép các tổ chức tạo ra một Layer 1 riêng biệt chỉ trong dưới 1 giờ mà không cần đội ngũ kỹ sư chuyên sâu.
Cơ chế đồng thuận linh hoạt: Hỗ trợ Hybrid aBFT, đảm bảo tính xác thực nhanh và bảo mật tối ưu cho các giao dịch cấp chính phủ.
Chuẩn hóa theo ISO/TC 307 và GS1
Năm 2026, việc triển khai blockchain tại Việt Nam đã bắt đầu tuân thủ nghiêm ngặt danh mục tiêu chuẩn quốc tế ISO/TC 307. Điều này giúp các doanh nghiệp Việt tương thích hoàn toàn với hệ thống thương mại toàn cầu.
Các tiêu chuẩn kỹ thuật trọng tâm:
ISO/TC 307: Thiết lập khung quản trị dữ liệu, quản lý Smart Contract và bảo mật giao dịch đồng bộ.
GS1 (EPCIS & CBV): Tích hợp các chuẩn mã số mã vạch toàn cầu vào blockchain để truy xuất nguồn gốc. Ví dụ: Chuẩn CBV 2.0 giúp chuẩn hóa dữ liệu sự kiện trong chuỗi cung ứng, giúp hàng hóa Việt dễ dàng được chấp nhận tại các cảng quốc tế.
Xem thêm: 20+ Blockchain Use Cases: Ứng dụng thực tế tại Việt Nam năm 2026
Công nghệ Bảo mật Tiên phong: Zero-Knowledge Proofs và An toàn Hợp đồng thông minh
Trong kỷ nguyên dữ liệu lớn, bảo mật quyền riêng tư là ưu tiên hàng đầu. Việt Nam đang chứng kiến sự trỗi dậy của các giải pháp Zero-Knowledge Proofs (ZKP - Bằng chứng không tri thức), cho phép xác thực dữ liệu mà không cần tiết lộ nội dung gốc.
Verifiable Data Infrastructure (VDI) và Orochi Network
Orochi Network, một startup R&D hàng đầu có trụ sở tại Việt Nam, đã tiên phong xây dựng hạ tầng dữ liệu có thể kiểm chứng ứng dụng ZKP.
Các thành phần kỹ thuật cốt lõi:
zkDatabase: Cơ sở dữ liệu phi tập trung cho phép smart contract xác thực dữ liệu ngoại chuỗi (off-chain) mà không cần bên thứ ba. Hệ thống này đã xử lý hơn $700$ triệu bằng chứng cryptographic kể từ khi ra mắt.
zkMemory: Module chứng minh bộ nhớ giúp bảo mật dữ liệu khi thực thi các chương trình trên zkVM (Zero-Knowledge Virtual Machines), đảm bảo các tính toán AI hoặc tài chính không bị can thiệp.
zkDA Layer: Lớp khả dụng dữ liệu sử dụng ZK-rollups để nén dữ liệu, giảm chi phí lưu trữ trên chuỗi lên tới $90\%$ trong khi vẫn đảm bảo tính toàn vẹn.
Phân tích Bảo mật Smart Contract (EVM Security)
Các chuyên gia kỹ thuật tại Việt Nam hiện đang tập trung vào việc kiểm soát các lỗi logic trong máy ảo Ethereum (EVM). Phân tích sâu cho thấy các lỗi như Tràn số nguyên (Integer Overflow) hoặc lỗi điều hướng luồng lệnh (JUMP/JUMPI) là nguyên nhân chính gây mất mát tài sản. Các hệ thống kiểm thử tự động dựa trên kỹ thuật "Thực thi tượng trưng" (Symbolic Execution) đang được áp dụng để quét hơn $142$ mã opcode của EVM, đảm bảo các hợp đồng thông minh trong lĩnh vực DeFi và RWA (Tài sản thực) đạt độ an toàn tuyệt đối.
Case Study Ứng dụng Thực tế: Hiệu quả từ những con số
Sự kết hợp giữa hạ tầng VBSN và các tiêu chuẩn kỹ thuật đã mang lại kết quả hữu hình cho kinh tế Việt Nam.
Nông nghiệp thông minh: Agridential và Fruitchain
Dự án Agridential: Tập trung vào cà phê Tây Nguyên. Nhờ tích hợp Blockchain với thiết bị IoT và mã QR, dự án đã giúp sản phẩm đạt tiêu chuẩn GlobalGAP, thúc đẩy xuất khẩu sang thị trường EU với giá trị gia tăng cao hơn.
Dự án Fruitchain: Triển khai tại Đồng bằng sông Cửu Long cho xoài và thanh long. Năm 2023, dự án hỗ trợ xuất khẩu $93,000$ tấn xoài sang Nhật Bản và Hàn Quốc, tăng $10\%$ giá trị xuất khẩu nhờ sự minh bạch tuyệt đối về nguồn gốc.
Dịch vụ công và Định danh: VNeID và VBSN
Blockchain đã được tích hợp sâu vào ứng dụng định danh quốc gia VNeID để quản lý:
Truy xuất tiền chất, hóa chất: Bộ Công an sử dụng blockchain để giám sát danh mục hàng hóa nhạy cảm, ngăn chặn thất thoát.
Định danh văn bằng: Toàn bộ bằng cấp, chứng chỉ được lưu trữ dưới dạng bản ghi bất biến, cho phép xác thực chỉ trong dưới $1$ giây qua mã QR, loại bỏ hoàn toàn vấn nạn bằng giả.
Đào tạo và Nguồn nhân lực: Mục tiêu 200,000 chuyên gia
Thiếu hụt nhân sự là thách thức lớn nhất để duy trì EEAT (Chuyên môn - Uy tín) cho ngành. Dự kiến đến năm 2026, Việt Nam cần 200,000 nhân sự am hiểu bộ ba Blockchain - AI - Fintech.
Chiến lược phát triển nguồn nhân lực:
Mô hình Sandboxing: Viện ABAII phối hợp với các doanh nghiệp cho học viên thực hành trên các node thực tế của mạng VBSN.
Liên kết Đại học: Đại học Luật TP.HCM và các trường kỹ thuật hàng đầu đã đưa Lập trình Web3, Hợp đồng thông minh và Pháp lý số vào giảng dạy chính quy.
Lĩnh vực ưu tiên: Tập trung vào kỹ sư bảo mật ZKP, chuyên gia kiểm toán smart contract và kiến trúc sư hệ thống phi tập trung.
Rủi ro kỹ thuật và Thách thức thực thi
Dưới góc nhìn của Tấn Phát Digital, thị trường vẫn đối mặt với các rào cản kỹ thuật:
Khả năng mở rộng (Scalability): Dù VBSN đạt tốc độ cao, nhưng việc đồng bộ hóa dữ liệu giữa các chuỗi khối khác nhau (Interoperability) vẫn còn phức tạp.
Chi phí phần cứng: Việc triển khai các node blockchain và thiết bị IoT (RFID, cảm biến) là một khoản đầu tư lớn đối với các hộ nông dân và SME.
Trình độ số hóa: Chỉ khoảng $20\%$ nông dân tại các vùng trọng điểm có khả năng tương tác tốt với các nền tảng quản lý số, yêu cầu các giải pháp Low-code/No-code đơn giản hơn.
Các câu hỏi thường gặp (FAQs)
Tôi có thể dùng tiền mã hóa để thanh toán mua hàng không?
Không. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam vẫn giữ quan điểm chính thức cấm sử dụng tiền mã hóa như một phương tiện thanh toán hợp pháp. Tuy nhiên, chúng được thừa nhận là công cụ để trao đổi hoặc đầu tư tài chính.Mạng VBSN là gì và tại sao nó quan trọng?
VBSN là Mạng Dịch vụ Đa chuỗi Blockchain Việt Nam, một hạ tầng Layer 1 "Make in Vietnam" có khả năng xử lý 300,000 giao dịch/giây. Nó đóng vai trò là "đường cao tốc" kết nối các dịch vụ công và tư một cách an toàn và chủ động về dữ liệu.Tại sao năm 2026 được coi là "năm bản lề" của Blockchain Việt Nam?
Vì đây là thời điểm hội tụ của ba yếu tố: Luật Công nghiệp công nghệ số có hiệu lực, mạng hạ tầng quốc gia VBSN hoàn thiện và các nhiệm vụ tích hợp blockchain vào hệ thống tư pháp, truy xuất nguồn gốc bắt đầu triển khai thực tế.Giao dịch tài sản số có phải nộp thuế không?
Có. Khi tài sản số được định danh pháp lý rõ ràng trong khung quản lý mới năm 2026, các hoạt động giao dịch sinh lời sẽ đi kèm với nghĩa vụ thuế tương ứng theo quy định của Bộ Tài chính.Làm thế nào để phân biệt dự án blockchain thật và lừa đảo đa cấp?
Các dự án chính thống từ năm 2026 sẽ vận hành dưới khung Sandbox hoặc có giấy phép từ Bộ Tài chính/Ngân hàng Nhà nước. Người dùng nên ưu tiên các giải pháp chạy trên hạ tầng VBSN hoặc được Hiệp hội Blockchain Việt Nam (VBA) chứng nhận.Blockchain giúp ích gì cụ thể cho người nông dân?
Nó giúp minh bạch hóa quy trình từ lúc trồng đến khi xuất khẩu. Ví dụ, dự án Fruitchain đã giúp xoài Đồng Tháp tăng 10% giá trị xuất khẩu nhờ đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của Nhật Bản thông qua truy xuất nguồn gốc bất biến.Chi phí triển khai blockchain cho doanh nghiệp nhỏ (SME) có cao không?
Mặc dù chi phí hạ tầng ban đầu khá lớn, nhưng mô hình Blockchain-as-a-Service (BaaS) trên VBSN cho phép doanh nghiệp tạo Layer 1 chỉ trong dưới 1 giờ với chi phí thấp hơn nhiều so với việc tự xây dựng hệ thống riêng.Ứng dụng VNeID tích hợp blockchain để làm gì?
Blockchain trên VNeID giúp người dân xác thực văn bằng, chứng chỉ và tem xác thực điện tử dưới 1 giây, đồng thời hỗ trợ Bộ Công an quản lý các loại hàng hóa nhạy cảm như tiền chất, hóa chất để đảm bảo an ninh.Công nghệ Zero-Knowledge Proofs (ZKP) hoạt động như thế nào?
ZKP cho phép xác thực một thông tin (ví dụ: xác thực bạn đủ 18 tuổi) mà không cần tiết lộ dữ liệu gốc (ngày tháng năm sinh cụ thể). Orochi Network đang áp dụng công nghệ này để bảo mật dữ liệu y tế và tài chính tại Việt Nam.Việt Nam hiện cần bao nhiêu chuyên gia blockchain?
Dự báo đến năm 2026, thị trường Việt Nam cần bổ sung khoảng 200,000 nhân sự chuyên sâu trong các lĩnh vực Blockchain, AI và Fintech để đáp ứng tốc độ tăng trưởng của kinh tế số.Cơ chế Sandbox cho Blockchain là gì?
Đây là khung thử nghiệm có kiểm soát (Nghị định 94/2025/NĐ-CP) cho phép các doanh nghiệp Fintech vận hành các mô hình kinh doanh mới như sàn giao dịch tài sản số trong một không gian giới hạn dưới sự giám sát của cơ quan chức năng trước khi cấp phép rộng rãi.Việt Nam hiện đứng thứ mấy trên thế giới về độ phổ biến của tiền mã hóa?
Theo báo cáo năm 2025 của Chainalysis, Việt Nam giữ vị trí thứ 4 toàn cầu về chỉ số chấp nhận tài sản số, chỉ đứng sau Ấn Độ, Hoa Kỳ và Pakistan.Bao giờ Việt Nam có tiền kỹ thuật số của Ngân hàng Trung ương (CBDC)?
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam hiện đang trong giai đoạn nghiên cứu và thử nghiệm các mô hình CBDC dựa trên blockchain nhằm hướng tới việc phát hành chính thức sau giai đoạn 2026 để tối ưu hóa thanh toán xuyên biên giới.Tại sao doanh nghiệp nên dùng VBSN thay vì các mạng như Ethereum hay Solana?
Vì VBSN đảm bảo chủ quyền dữ liệu quốc gia (dữ liệu không bị lưu trữ tại nước ngoài), chi phí giao dịch thấp hơn, tốc độ xử lý nhanh hơn (300,000 TPS) và hoàn toàn tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành của Việt Nam.
Blockchain tại Việt Nam năm 2026 đã bước qua giai đoạn thử nghiệm để trở thành một hạ tầng kỹ thuật thực thụ. Việc làm chủ các công nghệ lõi như Layer 1 VBSN hay các giải pháp bảo mật ZKP không chỉ giúp bảo vệ chủ quyền dữ liệu quốc gia mà còn mở ra cơ hội xuất khẩu giải pháp công nghệ "Make in Vietnam" ra toàn cầu.
Khuyến nghị chiến lược từ Tấn Phát Digital:
Doanh nghiệp: Cần chuẩn hóa dữ liệu theo ISO/TC 307 ngay từ đầu để đảm bảo khả năng tích hợp quốc tế.
Startup: Tập trung vào mảng Verifiable Data (Dữ liệu có thể kiểm chứng) và ZK-proofs để đón đầu xu hướng bảo mật.
Người dùng: Nâng cao nhận thức về an toàn thông tin, chỉ sử dụng các nền tảng có hạ tầng minh bạch và đã qua kiểm toán (Audit).
Với sự đầu tư bài bản vào hạ tầng kỹ thuật và nguồn nhân lực, Việt Nam hoàn toàn có khả năng lọt vào Top 3 thế giới về hạ tầng blockchain, biến "lòng tin số" thành động lực tăng trưởng kinh tế bền vững.
