Chia lương theo quy tắc 50/30/20 và so với chi tiêu thật của bạn
Công cụ lập ngân sách 50/30/20 này chia thu nhập thực nhận hằng tháng thành ba phần: nhu cầu thiết yếu, mong muốn, tiết kiệm và trả nợ. Bạn có thể giữ tỷ lệ gốc 50/30/20 hoặc chỉnh sang 60/20/20, 70/20/10 cho hợp hoàn cảnh, xem biểu đồ phân bổ, rồi nhập từng khoản chi thực tế để biết nhóm nào đang vượt kế hoạch và tháng này thực sự để dành được bao nhiêu phần trăm. Mọi số liệu nằm trên trình duyệt của bạn.
Tính năng nổi bật
- Chia thu nhập thực nhận vào ba nhóm, số tiền mỗi nhóm làm tròn tới nghìn đồng (tới đồng nếu thu nhập dưới 1 triệu), phần lẻ dồn vào nhóm tiết kiệm để tổng luôn khớp thu nhập
- Bốn mẫu tỷ lệ bấm một lần: 50/30/20, 60/20/20, 70/20/10, 50/20/30, hoặc tự gõ tỷ lệ bất kỳ (công cụ báo khi tổng khác 100%)
- Biểu đồ vành khuyên vẽ bằng SVG cho kế hoạch, thanh so sánh kế hoạch và thực tế cho từng nhóm
- Danh sách khoản chi thực tế, mỗi khoản gán vào một nhóm; thêm, xóa, nạp ví dụ, tối đa 100 khoản
- Tính tổng đã ghi, phần còn lại hoặc phần chi vượt thu nhập, tỷ lệ tiết kiệm thực tế kể cả phần chưa tiêu
- Nhận xét tự động: nhóm nào vượt, vượt bao nhiêu đồng, tiết kiệm đã đạt mục tiêu chưa
- Tính quỹ dự phòng theo số tháng chi thiết yếu và số tháng cần để dành đủ
- Đọc số tiền kiểu Việt Nam (15.000.000 hay 15,000,000), tự lưu trên trình duyệt, chịu được dữ liệu cũ bị hỏng
Vì sao quy tắc 50/30/20 dễ áp dụng
Phần lớn cách lập ngân sách thất bại vì quá chi tiết: phải theo dõi hàng chục hạng mục, mỗi tháng lại lệch. Quy tắc 50/30/20 chỉ có ba nhóm, đủ đơn giản để nhớ và đủ chặt để tạo kỷ luật. Quy tắc này được phổ biến qua cuốn sách All Your Worth của Elizabeth Warren và Amelia Warren Tyagi (2005): khoảng một nửa thu nhập sau thuế cho những thứ bắt buộc phải trả, khoảng ba phần mười cho những thứ bạn muốn, và ít nhất hai phần mười để tiết kiệm hoặc trả nợ. Ở các thành phố lớn của Việt Nam, tiền thuê nhà một mình đã có thể chiếm 30–40% thu nhập của người mới đi làm, nên tỷ lệ gốc không phải lúc nào cũng vừa. Công cụ cho bạn chỉnh tỷ lệ, nhưng giữ nguyên tinh thần: biết rõ tiền đi đâu, giới hạn nhóm mong muốn, và trả cho tương lai của mình trước khi tiêu.
Lợi ích khi sử dụng
- Có kế hoạch chi tiêu rõ ràng chỉ trong vài phút
- Biết ngay nhóm nào làm thủng ngân sách
- Tỷ lệ linh hoạt theo hoàn cảnh sống ở thành phố hay tỉnh
- Đặt mục tiêu quỹ dự phòng có con số cụ thể
- Dùng hằng tháng, số liệu tự lưu trên máy
- Không cần cài ứng dụng, không cần liên kết tài khoản ngân hàng
Cách lập ngân sách 50/30/20 bằng công cụ
- 1Nhập thu nhập thực nhận mỗi tháng, tức số tiền về tài khoản sau thuế thu nhập cá nhân và bảo hiểm bắt buộc, cộng thu nhập phụ đều đặn nếu có.
- 2Giữ tỷ lệ 50/30/20 hoặc bấm mẫu khác, hoặc tự gõ tỷ lệ; tổng ba ô phải đúng 100%.
- 3Xem biểu đồ và số tiền kế hoạch cho từng nhóm.
- 4Nhập các khoản chi thực tế trong tháng, chọn nhóm cho từng khoản; khoản gửi tiết kiệm, đầu tư, trả nợ thêm thì chọn nhóm tiết kiệm.
- 5Đọc phần so sánh: thanh trên là kế hoạch, thanh dưới là thực tế, kèm số tiền vượt hoặc còn dư và các nhận xét.
- 6Đặt số tháng muốn có trong quỹ dự phòng để biết mục tiêu và thời gian cần để dành.
Ba nhóm trong quy tắc 50/30/20 gồm những gì
Nhu cầu thiết yếu là những khoản bạn phải trả dù muốn hay không, và nếu bỏ thì cuộc sống hoặc công việc bị ảnh hưởng: tiền nhà hoặc trả góp nhà, điện, nước, internet cơ bản, đi lại để đi làm, ăn uống ở mức cơ bản (đi chợ, nấu ăn), học phí, bảo hiểm y tế, thuốc men, và khoản trả nợ tối thiểu bắt buộc. Mong muốn là những thứ làm cuộc sống dễ chịu hơn nhưng có thể cắt: ăn nhà hàng, cà phê, trà sữa, mua quần áo không cần thiết, du lịch, xem phim, gói giải trí trực tuyến, nâng cấp điện thoại. Nhóm tiết kiệm và trả nợ gồm quỹ dự phòng, gửi tiết kiệm, đầu tư dài hạn, đóng thêm quỹ hưu, và phần trả nợ vượt mức tối thiểu. Ranh giới đôi khi mờ: một bữa ăn trưa ở công ty là nhu cầu, nhưng bữa trưa ở nhà hàng sang là mong muốn. Nguyên tắc là hỏi: nếu tháng này thiếu tiền, mình có bỏ được khoản này không.
Ví dụ với thu nhập 15 triệu đồng
Thu nhập thực nhận 15.000.000 đồng, tỷ lệ 50/30/20: nhu cầu 7.500.000 đồng, mong muốn 4.500.000 đồng, tiết kiệm 3.000.000 đồng. Giả sử tháng này bạn chi tiền nhà 4.500.000, đi chợ 3.000.000, điện nước internet điện thoại 800.000, xăng xe 500.000 (nhu cầu cộng lại 8.800.000 đồng, tức 58,7% thu nhập, vượt kế hoạch 1.300.000 đồng); ăn ngoài, cà phê 1.800.000 và mua sắm, giải trí 1.200.000 (mong muốn 3.000.000 đồng, thấp hơn kế hoạch 1.500.000 đồng); gửi tiết kiệm 2.000.000 đồng. Tổng đã ghi 13.800.000 đồng, còn 1.200.000 đồng chưa tiêu. Nếu phần còn lại cũng được để dành, tiết kiệm thực tế là 3.200.000 đồng, tức khoảng 21,3% thu nhập, đạt mục tiêu 20%. Bức tranh cho thấy nhóm nhu cầu đang quá tải vì tiền nhà chiếm 30% thu nhập, còn nhóm mong muốn đã được kiểm soát tốt.
Khi nào nên đổi sang 60/20/20 hoặc 70/20/10
Tỷ lệ gốc phù hợp khi chi phí sinh hoạt vừa phải so với thu nhập. Người mới đi làm ở Hà Nội hay TP.HCM, gia đình một người kiếm tiền nuôi cả nhà, hoặc người đang trả góp nhà thường thấy nhóm nhu cầu vượt 50% dù đã chi rất tiết kiệm. Khi đó 60/20/20 giữ nguyên mục tiêu tiết kiệm nhưng siết nhóm mong muốn; 70/20/10 là bước tạm khi chi phí bắt buộc thật sự cao, với điều kiện xem lại sau vài tháng. Ngược lại, khi thu nhập tăng mà chi phí nhà ở không đổi, 50/20/30 hay thậm chí tiết kiệm nhiều hơn giúp đi nhanh tới mục tiêu lớn. Đừng chỉnh tỷ lệ chỉ để hợp thức hóa việc tiêu nhiều ở nhóm mong muốn: nếu đổi, hãy đổi vì nhóm nhu cầu, và đặt hạn để thử quay lại tỷ lệ cao hơn cho tiết kiệm.
Thu nhập thực nhận là số nào
Quy tắc tính trên thu nhập sau thuế, tức số tiền thật sự về tài khoản. Với người làm công ăn lương, đó là lương sau khi đã trừ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp phần người lao động đóng và thuế thu nhập cá nhân. Nếu bạn có thu nhập phụ đều đặn (dạy thêm, bán hàng online, cho thuê), cộng phần ổn định vào; các khoản bất thường như thưởng Tết, tiền làm thêm thỉnh thoảng thì nên để riêng và chia cho mục tiêu tiết kiệm hoặc trả nợ thay vì nâng mức chi tiêu hằng tháng. Người làm tự do có thu nhập dao động nên lấy mức trung bình của 6 đến 12 tháng gần nhất, hoặc mức thấp nhất trong các tháng đó để an toàn.
Quỹ dự phòng: bao nhiêu là đủ
Quỹ dự phòng là khoản tiền để dùng khi mất việc, ốm đau, sửa xe, sửa nhà đột xuất, mà không phải vay nợ hay quẹt thẻ. Mức thường được khuyên là đủ chi tiêu thiết yếu từ 3 đến 6 tháng, nhiều hơn nếu thu nhập không ổn định hoặc bạn là người kiếm tiền chính của gia đình. Công cụ lấy tổng chi nhu cầu thực tế bạn đã nhập (hoặc số kế hoạch nếu chưa nhập) nhân với số tháng. Ở ví dụ trên, 6 tháng × 8.800.000 đồng là 52.800.000 đồng; nếu mỗi tháng gửi 2.000.000 đồng thì cần khoảng 27 tháng. Khi quỹ dự phòng chưa đủ, nên dồn phần lớn nhóm tiết kiệm vào đây trước, để ở nơi rút ra nhanh như tài khoản tiết kiệm có kỳ hạn ngắn, rồi mới tới các mục tiêu đầu tư dài hạn.
Trả nợ nằm ở nhóm nào
Khoản trả nợ tối thiểu bắt buộc (trả góp hằng tháng, khoản tối thiểu thẻ tín dụng) nằm ở nhóm nhu cầu, vì không trả thì bị phạt và ảnh hưởng lịch sử tín dụng. Phần bạn trả thêm để tất toán sớm thì nằm ở nhóm tiết kiệm và trả nợ, vì về bản chất nó cũng là để dành: mỗi đồng trả bớt khoản nợ lãi 25–30%/năm mang lại lợi ích tương đương một khoản đầu tư có lợi suất đó mà không có rủi ro. Nếu đang mang nợ thẻ tín dụng lãi cao, hợp lý là dồn gần hết nhóm 20% vào trả nợ, chỉ giữ một quỹ dự phòng nhỏ, cho tới khi hết nợ.
Ví dụ cho sinh viên, người mới đi làm và gia đình
Sinh viên làm thêm có thu nhập 5.000.000 đồng mỗi tháng (gồm cả tiền gia đình gửi): theo 50/30/20 là 2.500.000 đồng cho nhu cầu, 1.500.000 đồng cho mong muốn, 1.000.000 đồng để dành. Nếu tiền phòng trọ và ăn uống đã hết 3.500.000 đồng, tỷ lệ 70/20/10 (3.500.000, 1.000.000 và 500.000 đồng) phản ánh đúng hơn hoàn cảnh, miễn là vẫn giữ được một khoản để dành dù nhỏ. Người mới đi làm nhận 10.000.000 đồng, thuê trọ chung: 60/20/20 cho 6.000.000 đồng nhu cầu, 2.000.000 đồng mong muốn và 2.000.000 đồng tiết kiệm; sau một năm, mục tiêu là quỹ dự phòng khoảng 3 tháng chi thiết yếu, tức 18.000.000 đồng, vừa khớp 9 tháng để dành 2.000.000 đồng. Gia đình hai vợ chồng có tổng thu nhập 30.000.000 đồng: 50/30/20 là 15.000.000 đồng nhu cầu (nhà, ăn, học phí con, bảo hiểm), 9.000.000 đồng mong muốn và 6.000.000 đồng tiết kiệm. Khi con vào lớp mới hay đến kỳ đóng học phí cả năm, hãy chia khoản lớn đó cho 12 tháng và đưa vào nhóm nhu cầu từ trước, thay vì để tháng đó chi vượt rồi phải rút quỹ tiết kiệm. Những con số này chỉ là ví dụ để thấy cách chia; điều quan trọng là bạn nhập đúng thu nhập và chi tiêu của mình, rồi theo dõi vài tháng liền để thấy xu hướng.
Mẹo giữ ngân sách qua từng tháng
Trả cho mình trước: ngay khi nhận lương, chuyển phần tiết kiệm sang một tài khoản riêng, đừng đợi cuối tháng xem còn dư bao nhiêu. Tách tài khoản chi tiêu: một tài khoản cho các khoản cố định (tiền nhà, điện nước), một ví hoặc thẻ cho chi tiêu linh hoạt có hạn mức đúng bằng nhóm mong muốn. Ghi chi tiêu ít nhất mỗi tuần một lần, cuối tháng nhập vào công cụ để so. Xem lại các gói đăng ký tự gia hạn mỗi quý. Khi một khoản lớn sắp tới (học phí, bảo hiểm năm, quà Tết), chia nó ra 12 tháng và để dành dần thay vì để tháng đó vỡ kế hoạch. Mục tiêu không phải là tháng nào cũng khớp từng đồng, mà là xu hướng nhiều tháng liền giữ được tỷ lệ tiết kiệm.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Quy tắc 50/30/20 là gì?
Là cách chia thu nhập sau thuế thành ba phần: khoảng 50% cho nhu cầu thiết yếu, 30% cho mong muốn và 20% cho tiết kiệm hoặc trả nợ. Quy tắc được phổ biến qua cuốn sách All Your Worth của Elizabeth Warren và Amelia Warren Tyagi.
Lương 10 triệu chia theo 50/30/20 thế nào?
Nhu cầu thiết yếu 5.000.000 đồng, mong muốn 3.000.000 đồng, tiết kiệm và trả nợ 2.000.000 đồng. Nếu tiền nhà đã chiếm phần lớn 5 triệu, cân nhắc tỷ lệ 60/20/20 trong giai đoạn đầu.
Lương 15 triệu nên tiết kiệm bao nhiêu mỗi tháng?
Theo 50/30/20 là 3.000.000 đồng, tức 20%. Đây là mức tối thiểu nên đặt; nếu chi phí nhà ở thấp, bạn có thể để dành nhiều hơn.
Tiền thuê nhà tính vào nhóm nào?
Nhóm nhu cầu thiết yếu. Nếu bạn chọn ở chỗ đắt hơn nhiều so với mức cần thiết, phần chênh về bản chất là mong muốn, nhưng để đơn giản nên ghi cả khoản vào nhu cầu và theo dõi tỷ lệ.
Ăn uống là nhu cầu hay mong muốn?
Đi chợ, nấu ăn và bữa ăn cơ bản là nhu cầu. Ăn nhà hàng, gọi đồ ăn thường xuyên, cà phê, trà sữa là mong muốn. Tách hai loại này ra thường cho thấy ngay chỗ có thể cắt giảm.
Trả góp điện thoại thuộc nhóm nào?
Khoản trả góp đã cam kết là nghĩa vụ phải trả nên ghi vào nhu cầu, nhưng món hàng mua góp thường là mong muốn. Trước khi mua góp thêm, hãy xem nhóm mong muốn còn bao nhiêu chỗ.
Nhu cầu thiết yếu vượt 50% thì làm sao?
Trước hết tìm khoản lớn nhất (thường là nhà ở, đi lại) xem có giảm được không. Nếu không, chuyển sang 60/20/20 để giữ mục tiêu tiết kiệm và siết nhóm mong muốn, rồi xem lại khi thu nhập tăng.
Thu nhập không ổn định có áp dụng 50/30/20 được không?
Được. Lấy thu nhập trung bình hoặc thu nhập thấp nhất của 6 đến 12 tháng gần nhất làm mức chuẩn, tháng nào kiếm nhiều hơn thì đưa phần dư vào quỹ dự phòng.
Tiết kiệm thực tế trong công cụ tính thế nào?
Bằng các khoản bạn ghi vào nhóm tiết kiệm cộng phần thu nhập chưa tiêu (nếu dương). Nếu bạn chưa nhập đủ chi tiêu, con số này sẽ cao hơn thực tế, nên hãy nhập đủ các khoản chi trong tháng.
Tổng tỷ lệ không bằng 100% thì sao?
Công cụ báo lỗi và hiện tổng hiện tại màu đỏ cho tới khi ba ô cộng lại đúng 100%. Bạn có thể nhập số lẻ như 55,5.
Quỹ dự phòng nên bằng mấy tháng chi tiêu?
Thường là 3 đến 6 tháng chi tiêu thiết yếu, nhiều hơn nếu thu nhập bấp bênh hoặc bạn nuôi cả gia đình. Nhập số tháng ở mục Quỹ dự phòng để biết số tiền mục tiêu.
Vợ chồng có nên lập chung một ngân sách 50/30/20?
Có thể gộp thu nhập và các khoản chi chung vào một bảng. Nhiều cặp vẫn để mỗi người một khoản nhỏ trong nhóm mong muốn để tự quyết, tránh tranh cãi về chi tiêu cá nhân.
50/30/20 khác gì phương pháp 6 chiếc lọ?
Phương pháp 6 chiếc lọ chia thu nhập thành nhiều quỹ theo mục đích (thiết yếu, giáo dục, hưởng thụ, đầu tư, từ thiện, tiết kiệm dài hạn). 50/30/20 chỉ có ba nhóm nên đơn giản hơn để bắt đầu.
Có cần ghi từng khoản chi nhỏ không?
Không bắt buộc. Gộp theo loại là đủ, ví dụ cả tháng cà phê ghi một dòng. Điều quan trọng là mỗi khoản được gán đúng nhóm.
Biểu đồ trong công cụ thể hiện gì?
Biểu đồ vành khuyên cho thấy cách chia thu nhập theo kế hoạch. Phần so sánh có hai thanh cho mỗi nhóm: thanh trên là kế hoạch, thanh dưới là chi tiêu thực tế.
Tháng có thưởng Tết thì chia theo 50/30/20 thế nào?
Nên tách khoản thưởng ra khỏi ngân sách hằng tháng. Cách hay dùng là để phần lớn khoản thưởng cho quỹ dự phòng, trả nợ hoặc mục tiêu lớn, chỉ dành một phần cho chi tiêu dịp Tết, thay vì nâng mức chi của cả tháng đó lên theo thu nhập tạm thời.
Dữ liệu chi tiêu của tôi được lưu ở đâu?
Chỉ lưu trong bộ nhớ trình duyệt trên máy bạn để lần sau mở lại vẫn còn. Không có gì được gửi lên máy chủ; xóa dữ liệu trang web là mất.
Từ khóa liên quan
- quy tắc 50/30/20
- nguyên tắc 50/30/20
- lập ngân sách 50/30/20
- cách chia lương 50/30/20
- cách chia lương hàng tháng
- quản lý chi tiêu cá nhân
- lập kế hoạch chi tiêu
- lương 10 triệu chia như thế nào
- lương 15 triệu tiết kiệm bao nhiêu
- cách tiết kiệm tiền
- ngân sách cá nhân
- bảng chi tiêu hàng tháng
- quỹ dự phòng khẩn cấp
- chia thu nhập theo tỷ lệ
- nhu cầu mong muốn tiết kiệm
- công cụ lập ngân sách online
- quy tắc 50 30 20 là gì
- quản lý tài chính cá nhân
- phương pháp quản lý tiền
- tính ngân sách gia đình