Câu hỏi này bị đặt sai từ đầu. Đẹp và bán được hàng không đối lập nhau — một website khó nhìn thì mất uy tín ngay trong ba giây đầu, còn một website đẹp mà khách không biết bấm vào đâu thì cũng chẳng ra đơn. Vấn đề thật sự là khi ngân sách có hạn, bạn ưu tiên gì trước. Bảy tiêu chí dưới đây giúp bạn quyết định bằng con số thay vì bằng cảm nhận, và tất cả đều tự đo được trong khoảng hai mươi phút.
Vì sao "đẹp" là một tiêu chí khó dùng
Đẹp là đánh giá chủ quan và thường là đánh giá của người sai.
Trong hầu hết dự án, người duyệt giao diện là chủ doanh nghiệp và đội ngũ nội bộ — những người đã biết rõ sản phẩm, đang xem trên màn hình máy tính lớn trong phòng họp, và có thời gian nhìn kỹ từng chi tiết.
Người dùng thật thì ngược lại: không biết gì về bạn, xem trên điện thoại, đang vội, và sẽ thoát ngay nếu không tìm thấy thứ cần trong vài giây.
Điều đó không có nghĩa là bỏ qua thẩm mỹ. Giao diện luộm thuộm làm người ta nghi ngờ chất lượng dịch vụ — đây là phản ứng có thật và xảy ra rất nhanh, trước cả khi người ta kịp đọc chữ nào. Nhưng thẩm mỹ nên được coi là ngưỡng phải vượt qua, không phải mục tiêu để tối đa hoá. Vượt ngưỡng rồi thì mỗi đồng tiếp theo bỏ vào giao diện có hiệu quả giảm dần, trong khi cùng số tiền đó bỏ vào sáu tiêu chí còn lại cho kết quả rõ hơn nhiều.
Bảy tiêu chí, đo bằng số
1. Thời gian tải trên điện thoại với mạng di động
Cách đo: chạy địa chỉ website qua PageSpeed Insights của Google, xem tab Mobile, nhìn chỉ số Largest Contentful Paint. Ngưỡng tốt là dưới 2,5 giây.
Đây là tiêu chí có ảnh hưởng trực tiếp nhất tới doanh thu và cũng bị bỏ qua nhiều nhất, vì trong phòng họp ai cũng xem bằng wifi. Trang nặng toàn ảnh chưa nén sẽ mở rất mượt ở văn phòng và rất chậm ở ngoài đường — nơi khách thật sự đang đứng khi họ tìm bạn.
Điều đáng nói: người rời đi vì chậm sẽ không xuất hiện trong báo cáo của bạn, vì họ thoát trước khi kịp được ghi nhận. Đây là nhóm khách mất đi mà bạn không bao giờ biết mình đã mất.
Ba nguyên nhân phổ biến nhất: ảnh chưa nén và chưa đổi sang định dạng nhẹ; quá nhiều mã theo dõi và tiện ích bên thứ ba; nội dung do JavaScript dựng lên sau khi tải trang.
Nếu chỉ sửa được một thứ trên website, phần lớn trường hợp nên sửa cái này trước. Xem cách xử lý tại dịch vụ tối ưu tốc độ website.
2. Thời gian để người lạ hiểu bạn bán gì
Cách đo: đưa trang chủ cho một người chưa từng nghe về công ty, cho xem năm giây rồi tắt, và hỏi công ty này làm gì.
Nếu họ không trả lời được, mọi thứ phía dưới đều không quan trọng. Đây là bài kiểm tra rẻ nhất và tàn nhẫn nhất trong danh sách.
Cách làm cho kết quả đáng tin: thử với ít nhất ba người, và chọn người thật sự không biết gì về ngành của bạn. Người trong ngành sẽ tự điền vào chỗ trống bằng kiến thức có sẵn và cho bạn kết quả sai.
Nguyên nhân thường gặp khi trượt: tiêu đề chính là một câu khẩu hiệu thay vì một câu mô tả. Chi tiết về cách sửa nằm trong bài khung sườn trang chủ website doanh nghiệp.
3. Số bước từ trang chủ tới hành động liên hệ
Cách đo: tự đi từ trang chủ tới lúc gửi được thông tin, đếm số lần bấm.
Ngưỡng hợp lý là tối đa hai bước. Nếu khách phải bấm vào menu, chọn mục, cuộn xuống, rồi mới thấy biểu mẫu, bạn đang mất phần lớn số người vốn đã sẵn sàng liên hệ.
Cách đo cho đúng: làm trên điện thoại, không làm trên máy tính. Trên điện thoại menu thường bị thu lại thành biểu tượng ba gạch, và việc mở menu cũng tính là một bước.
4. Số ô bắt buộc trong biểu mẫu
Cách đo: đếm trực tiếp.
Ba ô là hợp lý với phần lớn doanh nghiệp: tên, số điện thoại, nội dung.
Mỗi ô thêm vào đều làm giảm số người hoàn thành. Ô "địa chỉ công ty" và "ngân sách dự kiến" nghe có vẻ giúp đội bán hàng lọc khách, nhưng thực tế chúng lọc mất cả những khách tốt vốn chỉ muốn hỏi nhanh.
Ví dụ trước và sau
Biểu mẫu đang dùng: Họ tên · Email · Số điện thoại · Tên công ty · Chức vụ · Ngân sách dự kiến · Thời gian triển khai mong muốn · Nội dung — tám ô, tất cả bắt buộc.
Vấn đề: người đang cân nhắc chưa biết ngân sách, chưa biết thời gian. Họ mới ở giai đoạn tìm hiểu. Bắt điền hai ô đó ngay là buộc họ phải quyết định trước khi họ sẵn sàng, và phản xạ tự nhiên là đóng tab.
Sửa lại: Họ tên · Số điện thoại · Nội dung — ba ô bắt buộc, thêm một ô email không bắt buộc.
Những thông tin kia lấy ở đâu? Hỏi trong cuộc gọi đầu tiên. Lúc đó khách đã có mặt, đã nói chuyện, và trả lời tự nhiên hơn nhiều so với điền vào ô trống.
5. Số nội dung trả lời sẵn câu hỏi trước khi mua
Cách đo: đếm xem website có bảng giá hoặc khoảng giá không, có quy trình làm việc không, có chính sách bảo hành không, có dự án đã làm không, có phần hỏi đáp không. Cho điểm theo số mục có.
Mỗi mục thiếu là một cuộc gọi phát sinh hoặc một khách bỏ đi. Đây là tiêu chí dễ cải thiện nhất vì nội dung đã nằm sẵn trong đầu đội bán hàng, chỉ cần viết ra.
Cách tìm nội dung cần viết: mở lại mười cuộc trao đổi gần nhất với khách, ghi lại mọi câu hỏi lặp lại từ ba lần trở lên. Đó chính là danh sách nội dung website đang thiếu.
6. Tỉ lệ trang được lập chỉ mục
Cách đo: gõ site:tenmien.com lên Google, so số kết quả với tổng số trang website đang có.
Một website đẹp mà chỉ 20% số trang nằm trong chỉ mục thì phần lớn đang vô hình với người đang tìm. Tiêu chí này thuộc về SEO nhưng lại quyết định việc có ai nhìn thấy cái đẹp kia hay không.
Cách đo chính xác hơn: vào Search Console, mục Lập chỉ mục → Trang, so số trang đã lập chỉ mục với số trang không được lập chỉ mục. Con số ở đây đáng tin hơn kết quả site: nhiều.
Điểm đáng chú ý: nếu tiêu chí này ở mức thấp, sáu tiêu chí còn lại gần như không quan trọng. Không ai vào được thì cải thiện trải nghiệm cho ai?
7. Khả năng tự cập nhật nội dung
Cách đo: bạn tự đổi được số điện thoại ở chân trang trong năm phút không?
Nếu câu trả lời là phải nhắn cho bên làm web, website của bạn sẽ đứng yên dần rồi lỗi thời — và một website có thông tin lỗi thời gây hại nhiều hơn một website đơn giản nhưng đúng.
Phép thử nặng hơn: bạn tự thêm được một trang dịch vụ mới không? Nhiều hệ quản trị cho sửa chữ nhưng không cho thêm trang, và bạn chỉ phát hiện ra khi cần.
Bảng tự chấm điểm
Cho điểm mỗi tiêu chí theo thang 0 · 1 · 2.
Tiêu chí | 0 điểm | 1 điểm | 2 điểm |
|---|---|---|---|
Tốc độ mobile (LCP) | Trên 4 giây | 2,5–4 giây | Dưới 2,5 giây |
Hiểu trong 5 giây | Không hiểu | Hiểu mơ hồ | Nói đúng ngay |
Số bước tới liên hệ | Từ 4 bước | 3 bước | Tối đa 2 bước |
Số ô bắt buộc | Từ 6 ô | 4–5 ô | Tối đa 3 ô |
Nội dung trả lời trước | Có 0–1 mục | Có 2–3 mục | Có 4–5 mục |
Tỉ lệ được lập chỉ mục | Dưới 40% | 40–70% | Trên 70% |
Tự cập nhật được | Không | Một phần | Toàn bộ nội dung |
Cách đọc kết quả:
11–14 điểm — nền tốt. Việc cần làm là tăng lượng người vào, tức đầu tư nội dung và SEO, không phải làm lại website. Ở mức này, tiền bỏ vào thiết kế lại gần như chắc chắn là tiền lãng phí.
7–10 điểm — website đang mất khách ở vài điểm cụ thể. Sửa từng điểm rẻ hơn nhiều so với làm lại, và tiêu chí nào 0 điểm thì sửa trước. Phần lớn website chúng tôi đánh giá rơi vào nhóm này.
Dưới 7 điểm — thường là vấn đề nền tảng chứ không phải vấn đề chi tiết. Lúc này làm lại có thể rẻ hơn vá, đặc biệt nếu mã nguồn cũ khó can thiệp hoặc không có tài liệu.
Điểm đáng chú ý: trong bảy tiêu chí trên không có tiêu chí nào tên là "đẹp". Không phải vì thẩm mỹ không quan trọng, mà vì khi sáu tiêu chí kia đạt, website gần như luôn trông ổn — bố cục rõ, tải nhanh, nội dung có tổ chức tự nó đã tạo ra cảm giác chuyên nghiệp.
Nếu bạn vừa chấm và ra dưới 10 điểm, khoan đặt làm website mới. Việc nên làm trước là xác định chính xác điểm nào đang mất khách, vì trong nhiều trường hợp ba đến bốn chỉnh sửa nhỏ cho kết quả tốt hơn một dự án làm lại từ đầu. Đây là bước chúng tôi làm trước khi báo giá ở dịch vụ thiết kế website tại TPHCM.
Ba loại doanh nghiệp, ba tiêu chí đáng lo nhất
Bảy tiêu chí không quan trọng ngang nhau với mọi người.
Cửa hàng bán lẻ, quán ăn, tiệm dịch vụ
Tiêu chí quyết định: số 1 và số 3.
Khách đang cầm điện thoại, thường đang ở ngoài, và có thể đang so sánh bạn với hai chỗ khác cùng lúc. Một trang tải 5 giây là mất khách vào tay chỗ tải 2 giây, bất kể chỗ kia xấu hơn.
Tiêu chí ít quan trọng hơn: số 5 và số 6. Với cửa hàng có địa chỉ, hồ sơ doanh nghiệp trên Google thường mang về nhiều khách hơn website, và phần nội dung trả lời trước có thể nằm ngay trên hồ sơ đó.
Ngưỡng riêng: tốc độ dưới 2 giây chứ không phải 2,5. Nhóm này có mức kiên nhẫn thấp nhất.
Doanh nghiệp bán cho doanh nghiệp
Tiêu chí quyết định: số 5 và số 2.
Khách doanh nghiệp không mua ngay và thường phải thuyết phục thêm người khác trong công ty họ. Website của bạn là tài liệu họ dùng để làm việc đó. Thiếu bảng giá, thiếu quy trình, thiếu dự án đã làm thì họ không có gì để mang đi.
Tiêu chí ít quan trọng hơn: số 1. Khách doanh nghiệp thường xem bằng máy tính trong giờ làm việc, kết nối ổn định. Vẫn cần nhanh nhưng không phải ưu tiên số một.
Ngưỡng riêng: đủ cả 5 mục ở tiêu chí số 5, không chấp nhận 3–4 mục.
Dịch vụ chuyên môn
Phòng khám, văn phòng luật, trung tâm đào tạo, đơn vị tư vấn.
Tiêu chí quyết định: số 6 và số 5.
Đây là nhóm lĩnh vực mà công cụ tìm kiếm xét chất lượng khắt khe nhất. Nội dung chuyên môn không có tên người chịu trách nhiệm, không có bằng cấp, không có nguồn tham khảo sẽ khó được lập chỉ mục dù viết rất kỹ — nên tiêu chí số 6 ở nhóm này thường thấp hơn hẳn các nhóm khác.
Thêm một tiêu chí không có trong bảy tiêu chí chung: thông tin người phụ trách chuyên môn có đầy đủ và kiểm chứng được không. Với nhóm này, đó là tiêu chí thứ tám và nó quan trọng ngang bảy tiêu chí kia cộng lại.
Bốn điều nghe nhiều nhưng không đúng
"Website xấu thì không ai mua." Xấu đến mức mất uy tín thì đúng. Nhưng vô số website trông rất bình thường vẫn ra đơn đều, vì chúng tải nhanh, nói rõ bán gì, và dễ liên hệ. Ngưỡng thẩm mỹ cần vượt thấp hơn nhiều so với mức người ta tưởng.
"Đối thủ xấu hơn mà nhiều khách hơn là do họ chạy quảng cáo." Đôi khi đúng, nhưng thường thì họ hơn ở những tiêu chí không nhìn thấy được: được lập chỉ mục nhiều hơn, tải nhanh hơn, hoặc có nội dung trả lời đúng câu người ta tìm. Cái đẹp là thứ duy nhất so sánh được bằng mắt, nên dễ bị coi là yếu tố quyết định.
"Làm lại website là cách sửa nhanh nhất." Làm lại mất 4–8 tuần và có rủi ro mất thứ hạng. Sửa bốn điểm cụ thể mất một tuần và không có rủi ro đó. Chỉ làm lại khi điểm dưới 7 hoặc khi mã nguồn cũ không can thiệp được.
"Cứ chạy A/B test là biết cái nào tốt hơn." Chỉ đúng khi website có đủ lượng truy cập để kết quả có ý nghĩa. Với website vài trăm lượt mỗi tháng, thử nghiệm A/B cho kết quả ngẫu nhiên và dẫn đến quyết định sai. Ở mức lưu lượng đó, sửa theo bảy tiêu chí trên đáng tin hơn nhiều.
Ngưỡng tham chiếu theo loại hình
Tiêu chí | Cửa hàng có địa chỉ | Bán cho doanh nghiệp | Dịch vụ chuyên môn |
|---|---|---|---|
Tốc độ mobile mục tiêu | Dưới 2 giây | Dưới 3 giây | Dưới 2,5 giây |
Số bước tới liên hệ | 1 bước | 2 bước | 1–2 bước |
Số ô biểu mẫu | 2 ô | 3–4 ô | 3 ô |
Mục nội dung trả lời trước | 3/5 là đủ | 5/5 | 5/5 + thông tin người phụ trách |
Tỉ lệ lập chỉ mục mục tiêu | Trên 80% | Trên 70% | Trên 70% |
Điểm tổng tối thiểu nên đạt | 10/14 | 11/14 | 12/14 |
Khi nào bảy tiêu chí này không áp dụng
Website thương mại điện tử nhiều sản phẩm. Tiêu chí số 6 sẽ luôn thấp vì các trang lọc và phân trang không cần được lập chỉ mục. Nhóm này cần bộ tiêu chí riêng, tập trung vào luồng mua và trang danh mục.
Website mới chạy dưới ba tháng. Tiêu chí số 6 chưa có ý nghĩa vì Google cần thời gian. Chấm sáu tiêu chí còn lại và bỏ qua tiêu chí này.
Website không nhằm tạo khách mới. Nếu website chỉ để phục vụ khách hiện có — tra cứu thông tin, đăng nhập hệ thống — thì tiêu chí số 2, 5, 6 không liên quan. Tiêu chí đúng cho nhóm này là thời gian hoàn thành tác vụ.
Doanh nghiệp đang quá tải đơn hàng. Chấm điểm để biết chứ chưa cần sửa. Cải thiện website lúc này chỉ tạo thêm khách mà bạn không phục vụ được.
Câu hỏi thường gặp
Website đối thủ xấu hơn mà vẫn nhiều khách hơn, vì sao? Thường vì họ hơn ở những tiêu chí không nhìn thấy: lập chỉ mục, tốc độ, hoặc nội dung trả lời đúng câu người ta tìm. Hãy chấm điểm website họ theo đúng bảy tiêu chí này, bạn sẽ thấy khoảng cách nằm ở đâu.
Có nên thuê thiết kế riêng hay dùng mẫu có sẵn? Mẫu có sẵn ổn cho giai đoạn đầu nếu bạn chỉnh được nội dung theo đúng khung sườn cần có. Thiết kế riêng đáng tiền khi thương hiệu cần khác biệt rõ hoặc khi có luồng nghiệp vụ mà mẫu không đáp ứng.
Làm lại website có mất thứ hạng không? Có rủi ro, và rủi ro đó đến từ việc đổi đường dẫn mà không chuyển hướng 301, hoặc từ việc cắt bớt nội dung dạng chữ. Giữ nguyên hai thứ đó thì phần lớn thứ hạng được bảo toàn.
Bao lâu nên làm mới website một lần? Không có chu kỳ cố định. Thay vì làm mới theo lịch, hãy chấm lại bảy tiêu chí mỗi sáu tháng và sửa những gì tụt điểm. Làm mới vì "trông cũ rồi" là lý do tốn tiền nhất.
Điểm 14/14 rồi mà vẫn ít khách thì sao? Nghĩa là vấn đề không nằm ở website mà nằm ở lượng người vào. Lúc này việc cần làm là nội dung và SEO, hoặc quảng cáo — không phải đụng vào website nữa.
Chấm điểm này có thay thế được việc thuê đánh giá chuyên sâu không? Nó đủ để biết mình đang ở đâu và nên ưu tiên gì. Nó không chỉ ra được nguyên nhân kỹ thuật cụ thể đằng sau mỗi điểm thấp — phần đó cần công cụ và kinh nghiệm.
Bước tiếp theo
Chấm bảy tiêu chí cho website của bạn ngay hôm nay — mất khoảng hai mươi phút, trong đó phép thử năm giây cần nhờ một người ngoài. Ghi lại điểm và ngày chấm để sáu tháng sau đối chiếu.
Sau đó làm đúng một việc: sửa tiêu chí nào đang 0 điểm. Đừng sửa tiêu chí đang 1 điểm để lên 2 trong khi còn tiêu chí ở mức 0 — khoảng cách từ 0 lên 1 luôn đáng giá hơn từ 1 lên 2.
Muốn có bản đánh giá đầy đủ kèm thứ tự ưu tiên sửa, liên hệ Tấn Phát Digital kèm địa chỉ website.
