Trong bối cảnh hệ sinh thái blockchain đang chuyển dịch mạnh mẽ từ cấu trúc đơn khối sang mô hình đa chuỗi (multi-chain) và module hóa, các giao thức tương tác hay còn gọi là cầu nối blockchain (blockchain bridges) đã trở thành hạ tầng thiết yếu. Tuy nhiên, đi kèm với sự tiện lợi trong việc luân chuyển dòng vốn là những rủi ro an ninh nghiêm trọng.
Các vụ tấn công cầu nối, hay còn gọi là bridge hack, không chỉ gây thiệt hại hàng tỷ USD mà còn làm lung lay niềm tin của người dùng vào tính bảo mật của toàn bộ thị trường tài chính phi tập trung (DeFi). Theo phân tích từ đội ngũ chuyên gia tại Tấn Phát Digital, để hiểu rõ bridge hack là gì và tại sao các cầu nối lại trở thành mục tiêu hàng đầu của tội phạm mạng, cần phải bóc tách lớp vỏ kỹ thuật từ cơ chế vận hành cho đến các chiến lược phòng thủ hiện đại đang được triển khai trong giai đoạn 2025-2026.
Bản chất của cầu nối blockchain và định nghĩa bridge hack
Cầu nối blockchain là một giao thức cho phép hai hoặc nhiều mạng lưới blockchain tách biệt có thể truyền thông tin và tài sản cho nhau. Về mặt kỹ thuật, các mạng lưới như Ethereum, Solana hay Bitcoin hoạt động trên các quy tắc đồng thuận và sổ cái độc lập, khiến chúng không thể giao tiếp trực tiếp. Cầu nối xuất hiện để giải quyết bài toán này bằng cách đóng vai trò là một thực thể trung gian hoặc một tập hợp các hợp đồng thông minh để xác thực và thực thi các lệnh chuyển đổi xuyên chuỗi.
Bridge hack là thuật ngữ dùng để chỉ các hành vi xâm nhập, khai thác lỗi phần mềm hoặc thao túng cơ chế quản trị của một cầu nối nhằm mục đích đánh cắp tài sản đang được lưu trữ hoặc luân chuyển qua giao thức đó. Do đặc thù của cơ chế "khóa và đúc" (lock-and-mint), các cầu nối thường tập trung một lượng lớn tài sản đảm bảo bên trong các hợp đồng thông minh trên chuỗi gốc, tạo ra những điểm tập trung thanh khoản cực lớn (honeypots) hấp dẫn hacker. Khi một lỗ hổng bị khai thác, thiệt hại thường không chỉ dừng lại ở số tiền bị mất mà còn kéo theo sự mất giá của các token đại diện (wrapped tokens) trên chuỗi đích.
Xem thêm: Cross-chain Bridge là gì? Rủi ro và Cách sử dụng an toàn (2026)
Cơ chế vận hành cốt lõi và các mô hình cầu nối phổ biến
Để phân tích lý do tại sao cầu nối thường bị tấn công, trước hết cần xem xét các cơ chế vận hành cơ bản của chúng. Hầu hết các vụ hack đều bắt nguồn từ việc phá vỡ một trong các bước trong quy trình chuyển giao tài sản xuyên chuỗi, bao gồm: nạp tài sản, xác thực sự kiện, truyền tin và thực thi trên chuỗi đích.
Dưới đây là các mô hình cầu nối phổ biến và đặc điểm rủi ro đi kèm:
Mô hình Lock-and-Mint: Thực hiện khóa tài sản tại chuỗi nguồn và đúc một bản sao (IOU) tại chuỗi đích. Rủi ro chính nằm ở hợp đồng ký gửi tại chuỗi nguồn – đây luôn là mục tiêu tấn công hàng đầu.
Mô hình Burn-and-Mint: Thực hiện đốt tài sản tại chuỗi nguồn và đúc lại tài sản gốc tại chuỗi đích. Rủi ro của mô hình này nằm ở tính chính xác khi xác thực bằng chứng đốt tiền (proof of burn).
Mô hình Liquidity Pool: Sử dụng các bể thanh khoản có sẵn ở cả hai đầu để hoán đổi trực tiếp. Nguy cơ lớn nhất là cạn kiệt thanh khoản hoặc bị hacker thao túng giá trong bể.
Mô hình Atomic Swaps: Hoán đổi ngang hàng thông qua các hợp đồng khóa thời gian (HTLC). Tuy phức tạp về mặt trải nghiệm người dùng nhưng mô hình này có độ bảo mật cao hơn do không phụ thuộc vào bên trung gian.
Mô hình Lock-and-Mint hiện là mô hình phổ biến nhất nhưng cũng chịu nhiều vụ tấn công nhất. Hacker thường nhắm vào việc đánh cắp khóa riêng (private key) của các trình xác thực để giả mạo thông điệp, hoặc khai thác lỗi logic trong hợp đồng thông minh để đúc tiền mà không cần nạp tài sản thực tế.
Xem thêm: Interoperability là gì? Tương lai kết nối Blockchain năm 2026
Tại sao cầu nối blockchain thường bị tấn công
Sự gia tăng đột biến của các vụ cross-chain bridge hack trong những năm gần đây bắt nguồn từ nhiều yếu tố cộng hưởng:
Sự tập trung thanh khoản cực lớn
Một cầu nối thành công thường có tổng giá trị bị khóa (TVL) rất lớn. Đối với hacker, tấn công một cầu nối mang lại lợi nhuận cao hơn gấp nhiều lần so với việc tấn công một ứng dụng DeFi đơn lẻ. Khi một hợp đồng thông minh lưu trữ hàng trăm triệu USD, hacker có thể dành ra nhiều tháng để nghiên cứu từng dòng mã nhằm tìm ra một kẽ hở duy nhất.
Độ phức tạp của kiến trúc đa thành phần
An ninh của một cầu nối phụ thuộc vào an ninh của tất cả các blockchain mà nó kết nối, cùng với hệ thống oracle và các nút chuyển tiếp (relayers). Một sai sót nhỏ trong việc xử lý dữ liệu giữa hai môi trường máy ảo khác nhau có thể dẫn đến các lỗ hổng logic nghiêm trọng. Hacker thường khai thác sự thiếu đồng bộ trong quy tắc cuối cùng (finality) của các chuỗi.
Rủi ro từ quản trị tập trung
Nhiều cầu nối vẫn được vận hành bởi một nhóm nhỏ các nút xác thực hoặc ví multisig. Việc quản lý khóa riêng không an toàn là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến các vụ hack lớn. Nếu hacker sử dụng các kỹ thuật xã hội (social engineering) hoặc malware để đánh cắp đủ số lượng khóa, họ có thể nắm toàn quyền kiểm soát cầu nối.
Phân tích các vector tấn công phổ biến trong bridge hack
Theo ghi nhận từ hệ thống giám sát của Tấn Phát Digital, các vụ tấn công cầu nối thường rơi vào các danh mục sau:
Compromised Keys (Khóa bị xâm nhập): Hacker đánh cắp khóa riêng của trình xác thực qua phishing hoặc malware. Các ví dụ điển hình bao gồm Ronin, Harmony và Orbit Chain.
Logic Errors (Lỗi logic): Kẻ tấn công tìm cách bỏ qua bước kiểm tra chữ ký hoặc sử dụng các xác thực bằng chứng giả. Các vụ hack Wormhole, Nomad và Qubit là những minh chứng rõ nét cho vector này.
Access Control (Kiểm soát truy cập): Chiếm quyền quản trị để thay đổi các vai trò quan trọng trong hệ thống (như keeper hoặc owner). Vụ Poly Network là một ví dụ điển hình.
Oracle Manipulation (Thao túng Oracle): Thao túng dữ liệu giá hoặc sự kiện từ nguồn cấp dữ liệu ngoại chuỗi, thường kết hợp với các cuộc tấn công Flash Loan.
Những vụ bridge hack kinh điển và bài học đắt giá
Ronin Bridge (2022) - 624 triệu USD: Sai lầm lớn nhất là duy trì bộ trình xác thực quá tập trung. Hacker chỉ cần chiếm quyền kiểm soát 5/9 nút xác thực thông qua file PDF chứa mã độc gửi cho nhân viên để rút tiền bất hợp pháp.
Nomad Bridge (2022) - 190 triệu USD: Một thảm họa do cấu hình sai sau khi cập nhật, khiến mọi thông điệp gửi đến đều tự động được coi là hợp lệ. Điều này tạo ra một cuộc "hôi của" tập thể khi nhiều người dùng chỉ cần sao chép giao dịch của hacker để rút tiền.
ByBit (2025) - 1,4 tỷ USD: Được thực hiện qua việc xâm nhập ví multisig. Kẻ tấn công đã thực hiện các lệnh phê duyệt bất thường trên nhiều mạng lưới, khẳng định rằng ngay cả các sàn lớn cũng gặp nguy hiểm khi quản lý khóa bị xâm nhập bởi các nhóm tội phạm chuyên nghiệp.
Giải pháp bảo mật cầu nối: Thực tiễn 2025-2026
Để giảm thiểu rủi ro bridge bị hack mất tiền, Tấn Phát Digital tổng hợp các mô hình bảo mật tiên tiến đang được áp dụng:
Bằng chứng không tri thức (ZK-Proof): Cơ chế xác thực toán học trực tiếp. Ưu điểm là loại bỏ hoàn toàn rủi ro từ bên thứ ba nhưng có nhược điểm là chi phí tính toán hiện còn cao.
Mô hình Optimistic: Dựa trên cơ chế khiếu nại và hình phạt. Ưu điểm là chi phí thấp và dễ triển khai, tuy nhiên thời gian rút tiền thường rất lâu (có thể lên tới 7 ngày).
Light Client: Chạy các nút nhẹ trực tiếp trên chuỗi đích để kiểm tra bằng chứng từ chuỗi nguồn. Giải pháp này mang lại bảo mật gốc từ chính blockchain nhưng rất khó triển khai giữa các chuỗi có kiến trúc khác biệt.
Hệ thống DONs + RMN (Chainlink CCIP): Kết hợp đa mạng lưới xác thực với Mạng quản lý rủi ro độc lập. Đây là giải pháp phòng thủ đa lớp từ các thực thể uy tín, dù vẫn phụ thuộc một phần vào hạ tầng của bên cung cấp.
Thực trạng pháp lý và an ninh blockchain tại Việt Nam
Việt Nam hiện nằm trong nhóm quốc gia có giá trị giao dịch on-chain lớn nhất thế giới. Trong giai đoạn 2025-2026, Chính phủ đã có những bước đi cụ thể:
Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP: Cho phép thí điểm thị trường tài sản mã hóa trong vòng 5 năm.
Thông tư số 27/2025/TT-NHNN: Quy định báo cáo các giao dịch chuyển tài sản quốc tế trên 1.000 USD.
Cảnh báo an ninh: Các chuyên gia tại Tấn Phát Digital lưu ý rằng lỗ hổng từ ví cá nhân chiếm hơn 23% thiệt hại tại Việt Nam, chủ yếu do người dùng bị lừa chia sẻ cụm từ khôi phục qua các trang web giả mạo cầu nối.
Hướng dẫn quản trị rủi ro dành cho nhà đầu tư
Để đảm bảo an toàn, Tấn Phát Digital khuyến nghị người dùng thực hiện quy trình thẩm định nghiêm ngặt:
Kiểm tra mô hình xác thực: Ưu tiên các cầu nối trustless hoặc sử dụng bằng chứng mật mã (ZK, Light Client).
Xác minh quản trị: Kiểm tra dự án có sử dụng ví multisig của bên thứ ba uy tín hoặc giải pháp MPC hay không.
Lịch sử kiểm toán: Chỉ sử dụng các cầu nối đã được kiểm toán bởi nhiều đơn vị độc lập và có chương trình bug bounty hoạt động.
Sử dụng Aggregators: Các nền tảng như Li.Fi hay MetaMask Portfolio Bridge giúp đa dạng hóa rủi ro và tự động điều hướng qua các lộ trình an toàn nhất.
Case Study: Những vụ tấn công cầu nối chấn động (2021-2025)
1. Bybit (Tháng 2/2025) - 1,5 tỷ USD Đây là vụ hack lớn nhất lịch sử crypto. Hacker (được cho là nhóm Lazarus) đã xâm nhập vào hệ thống ví multisig dựa trên Safe của Bybit. Thông qua việc chiếm quyền kiểm soát các khóa ký, kẻ tấn công đã phê duyệt các lệnh chuyển tiền khổng lồ (hơn 401.000 ETH) sang nhiều chuỗi khác nhau như Arbitrum trước khi tẩu tán.
2. Ronin Network (Tháng 3/2022) - 624 triệu USD Vụ tấn công nhắm vào cầu nối của trò chơi Axie Infinity. Hacker đã sử dụng kỹ thuật social engineering (gửi file PDF chứa mã độc qua LinkedIn) để chiếm quyền kiểm soát 5 trên 9 nút xác thực. Đây là minh chứng điển hình cho rủi ro của việc quản trị tập trung.
3. Poly Network (Tháng 8/2021) - 612 triệu USD Kẻ tấn công đã khai thác lỗ hổng trong hàm verifyHeaderAndExecuteTx, cho phép chúng thay đổi địa chỉ của "keeper" (người quản lý) thành địa chỉ của chính mình. Sau đó, hacker đã rút tiền từ nhiều chuỗi khác nhau. Điều hy hữu là hacker đã trả lại gần như toàn bộ số tiền sau đó.
4. BNB Chain / BSC Token Hub (Tháng 10/2022) - 600 triệu USD Một lỗ hổng tinh vi trong hệ thống xác thực bằng chứng Merkle (IAVL Merkle proof) đã cho phép hacker tạo ra các bằng chứng giả. Kẻ tấn công đã lừa cầu nối đúc thêm 2 triệu token BNB mà không cần nạp tài sản đối ứng.
5. Wormhole Bridge (Tháng 2/2022) - 326 triệu USD Hacker đã khai thác lỗi trong hàm verify_signatures bằng cách tiêm một tài khoản "sysvar" giả mạo. Điều này lừa hợp đồng thông minh tin rằng các trình xác thực đã phê duyệt lệnh nạp tiền, cho phép hacker đúc 120.000 wETH trên mạng Solana.
6. Cetus Protocol (Tháng 5/2025) - 223 triệu USD Vụ hack nhắm vào sàn DEX và cầu nối trên mạng Sui. Hacker đã sử dụng các token giả mạo (spoofed tokens) có tên giống hệt token thật để lừa thuật toán định giá của pool thanh khoản, từ đó rút cạn các tài sản giá trị khác.
7. Nomad Bridge (Tháng 8/2022) - 190 triệu USD Sau một đợt nâng cấp, dự án đã vô tình đặt giá trị "trusted root" là 0x00. Lỗi này khiến mọi giao dịch gửi đến đều mặc định được coi là hợp lệ. Vụ việc biến thành một cuộc "hôi của" tập thể khi hàng trăm người chỉ cần copy-paste mã giao dịch của hacker để rút tiền.
8. Multichain (Tháng 7/2023) - 125 triệu USD Đây không hẳn là lỗi kỹ thuật mà là rủi ro quản trị. Toàn bộ khóa riêng tư của cầu nối nằm dưới sự kiểm soát duy nhất của CEO dự án. Khi vị này bị bắt giữ, các giao dịch rút tiền bất thường đã xảy ra, cho thấy nguy cơ khủng khiếp của việc thiếu phi tập trung hóa.
9. Harmony Horizon Bridge (Tháng 6/2022) - 97 triệu USD Tương tự Ronin, hacker đã chiếm được quyền điều khiển tài khoản chủ sở hữu ví MultiSig. Chỉ với 2 trên 5 chữ ký bị lộ, kẻ tấn công đã có thể tự phê duyệt các lệnh chuyển tiền hàng loạt sang ví cá nhân.
10. Orbit Chain (Tháng 1/2024) - 81 triệu USD Hacker đã xâm nhập thành công và chiếm quyền kiểm soát 7 trên 10 khóa riêng của hệ thống multisig. Với đa số phiếu bầu, chúng đã dễ dàng rút cạn các bể thanh khoản trên cầu nối này.
Câu hỏi thường gặp (FAQs)
1. Bridge hack thực chất là gì? Đó là hoạt động tội phạm nhắm vào cầu nối blockchain để đánh cắp tiền kỹ thuật số. Hacker thường lợi dụng lỗi trong mã nguồn (smart contract) hoặc lấy trộm chìa khóa quản lý (private keys) của hệ thống để rút tiền ra khỏi cầu nối.
2. Tại sao các cầu nối lại bị tấn công thường xuyên hơn các ứng dụng khác? Bởi vì cầu nối là nơi "giữ tiền" tập trung của hàng ngàn người dùng để làm tài sản đảm bảo. Một cuộc tấn công thành công vào cầu nối có thể mang lại hàng trăm triệu USD cho hacker, biến chúng thành những "miếng mồi béo bở" nhất trong DeFi.
3. Lỗi bảo mật nào là phổ biến nhất hiện nay? Lỗi phổ biến nhất là quản lý khóa riêng (private key) không an toàn. Khi một cầu nối chỉ được kiểm soát bởi một nhóm nhỏ người (ví dụ mô hình multisig), hacker chỉ cần hack máy tính của vài thành viên là có thể chiếm quyền điều khiển toàn bộ cầu nối.
4. Vụ hack Ronin Bridge (Axie Infinity) đã xảy ra như thế nào? Hacker đã sử dụng kỹ thuật lừa đảo (phishing) tinh vi để xâm nhập máy tính của nhân viên Sky Mavis, từ đó lấy được 5 trên 9 chữ ký cần thiết để phê duyệt lệnh rút tiền. Đây là bài học lớn về việc không nên để quyền kiểm soát quá tập trung.
5. Công nghệ Zero-Knowledge (ZK) giúp cầu nối an toàn hơn thế nào? Thay vì tin tưởng vào một nhóm người xác thực, cầu nối ZK sử dụng các bằng chứng toán học để tự động xác minh giao dịch. Nếu toán học không khớp, tiền sẽ không thể di chuyển, giúp loại bỏ rủi ro bị hacker đánh cắp khóa quản trị.
6. Chainlink CCIP có gì đặc biệt trong việc bảo mật? CCIP sử dụng mô hình "phòng thủ đa lớp", nổi bật nhất là Mạng quản lý rủi ro (Risk Management Network - RMN). RMN được viết bằng ngôn ngữ lập trình khác (Rust) để giám sát độc lập và có khả năng "ngắt cầu dao" khẩn cấp nếu phát hiện giao dịch bất thường.
7. Nếu tiền bị mất do bridge hack, tôi có thể đòi lại không? Rất khó. Do tính chất ẩn danh của blockchain, tiền một khi đã bị tẩu tán qua các bộ trộn (mixers) thì hầu như không thể truy vết. Tuy nhiên, một số dự án lớn có thể hoàn trả tiền cho người dùng từ quỹ dự phòng hoặc nếu hacker trả lại tiền để nhận thưởng.
8. Làm thế nào để biết một cầu nối là an toàn trước khi dùng? Bạn nên kiểm tra xem dự án đó đã được bao nhiêu công ty uy tín (như Trail of Bits hay OpenZeppelin) kiểm toán mã nguồn, có chương trình Bug Bounty không, và mô hình xác thực của họ là phi tập trung hay phụ thuộc vào một cá nhân.
9. Pháp luật Việt Nam 2025 có bảo vệ người dùng khi bị hack bridge không? Hiện tại, Việt Nam đang trong giai đoạn thí điểm (Nghị quyết 05/2025/NQ-CP). Mặc dù có các quy định về báo cáo giao dịch quốc tế trên 1.000 USD (Thông tư 27/2025/TT-NHNN), nhưng khung pháp lý bảo vệ quyền sở hữu tài sản mã hóa vẫn đang được hoàn thiện, khiến việc đòi lại tài sản bị hack vẫn còn nhiều thách thức.
10. Tại sao Tấn Phát Digital khuyên nên dùng Bridge Aggregator? Bởi vì các trình tổng hợp (Aggregator) như Li.Fi hay Socket giúp bạn chọn lộ trình an toàn nhất từ nhiều cầu nối khác nhau. Nếu một cầu nối đơn lẻ có dấu hiệu bị lỗi hoặc bị hack, hệ thống sẽ tự động điều hướng tiền của bạn sang các cầu nối uy tín khác.
Bridge hack vẫn sẽ là một bài toán hóc búa trong tương lai, nhưng với sự phát triển của các công nghệ như ZK-Proofs và khung pháp lý rõ ràng hơn, rủi ro cho người dùng sẽ dần được giảm thiểu. Sự cảnh giác và kiến thức vững vàng chính là "lớp giáp" tốt nhất cho tài sản của bạn trong kỷ nguyên đa chuỗi này.
Bridge hack vẫn sẽ là một bài toán hóc búa trong tương lai, nhưng với sự phát triển của các công nghệ như ZK-Proofs và khung pháp lý rõ ràng hơn, rủi ro cho người dùng sẽ dần được giảm thiểu. Sự cảnh giác và kiến thức vững vàng chính là "lớp giáp" tốt nhất cho tài sản của bạn trong kỷ nguyên đa chuỗi này.
