Trong bối cảnh cuộc cách mạng tài chính phi tập trung (DeFi) và các ứng dụng Web3 đang tiến tới giai đoạn trưởng thành, cơ sở hạ tầng nền tảng của blockchain — cụ thể là các nút mạng (nodes) — đã trở thành một chủ đề nghiên cứu trọng yếu. Theo phân tích từ đội ngũ chuyên gia tại Tấn Phát Digital, một mạng lưới blockchain không thể tồn tại nếu thiếu các thực thể lưu trữ và xác thực dữ liệu này. Tuy nhiên, sự phân hóa giữa các loại hình nút mạng đã tạo ra những rào cản kỹ thuật và kinh tế đáng kể. Trong đó, khái niệm "archive node" (nút lưu trữ) nổi lên như một thành phần lưu giữ "trí nhớ vĩnh cửu" của hệ thống, nhưng lại đòi hỏi mức đầu tư tài nguyên khổng lồ. Báo cáo này sẽ phân tích chi tiết về bản chất của archive node, sự khác biệt mang tính kiến trúc so với full node, và xác định chính xác những đối tượng nào thực sự cần vận hành loại hạ tầng này trong kỷ nguyên công nghệ 2025-2026.
Cấu trúc và phân loại hệ thống nút mạng trong không gian phi tập trung
Về mặt cốt lõi, một nút mạng blockchain là một máy tính chuyên dụng chạy phần mềm máy khách (client) để tham gia vào hệ thống ngang hàng (P2P). Nó đóng vai trò vừa là một cơ sở dữ liệu on-chain, vừa là một công cụ thực thi quy tắc, đồng thời là một bộ định tuyến mạng lưới. Tùy thuộc vào lượng dữ liệu lịch sử mà nút mạng đó duy trì, chúng ta có thể phân loại thành ba nhóm chính: nút đầy đủ (full node), nút lưu trữ (archive node) và nút rút gọn (light node).
Bản chất của nút đầy đủ và cơ chế cắt tỉa dữ liệu
Nút đầy đủ (full node) được coi là xương sống của mạng lưới, chịu trách nhiệm tải xuống và xác thực mọi khối cũng như mọi giao dịch kể từ khối khởi thủy (genesis block). Một full node đảm bảo tính bảo mật và sự phi tập trung bằng cách tự mình kiểm tra tính hợp lệ của dữ liệu mà không cần tin tưởng vào bất kỳ bên thứ ba nào. Tuy nhiên, để tiết kiệm dung lượng đĩa cứng và tăng hiệu suất, hầu hết các full node hiện nay đều sử dụng cơ chế "pruning" (cắt tỉa).
Cơ chế này cho phép nút giữ lại toàn bộ lịch sử các khối và biên lai giao dịch (receipts), nhưng nó chỉ lưu trữ trạng thái hiện tại (current state) và một cửa sổ lịch sử ngắn các trạng thái trước đó — thường là 128 khối gần nhất trên mạng Ethereum. Điều này có nghĩa là mặc dù full node biết mọi thứ đã xảy ra (thông qua lịch sử khối), nó không giữ sẵn thông tin về số dư của một ví bất kỳ tại một khối cụ thể trong quá khứ trừ khi nó thực hiện quá trình tính toán lại (replay) từ đầu, một quá trình cực kỳ tốn thời gian và không hiệu quả.
Nút lưu trữ: Kho lưu trữ trạng thái lịch sử toàn diện
Archive node thực chất là một full node đã bị vô hiệu hóa tính năng cắt tỉa. Nó kế thừa mọi khả năng của full node nhưng bổ sung thêm việc xây dựng một kho lưu trữ các trạng thái lịch sử của blockchain tại mọi thời điểm. Trong khi full node chỉ giữ lại một "ảnh chụp nhanh" (snapshot) của trạng thái hiện tại, archive node lưu giữ mọi thay đổi trạng thái trung gian kể từ khối số 1.
Điều này cho phép archive node trả lời các truy vấn lịch sử sâu một cách tức thì, chẳng hạn như truy xuất mã của một hợp đồng thông minh đã bị hủy, hoặc kiểm tra trạng thái lưu trữ của một biến số trong hợp đồng tại một khối từ ba năm trước. Đây là lý do khiến archive node trở thành công cụ không thể thiếu cho các mục đích nghiên cứu, kiểm toán và phân tích sâu.
Đặc tính kỹ thuật các loại nút mạng (Cập nhật 2026)
Dưới đây là bảng phân tích chi tiết các đặc tính kỹ thuật được Tấn Phát Digital tổng hợp để người dùng dễ dàng so sánh:
Nút rút gọn (Light Node):
Dữ liệu lưu trữ: Chỉ tiêu đề khối (Block Headers).
Vai trò mạng lưới: Sử dụng cho thiết bị IoT/Mobile.
Xác thực dữ liệu: Dựa vào nút đầy đủ (SPV).
Dung lượng (ETH): Nhỏ hơn 1 GB.
Độ trễ truy vấn cũ: Không khả dụng.
Nút đầy đủ (Full Node):
Dữ liệu lưu trữ: Toàn bộ khối và trạng thái gần đây (thường là 128 khối).
Vai trò mạng lưới: Xác thực giao dịch và duy trì đồng thuận.
Xác thực dữ liệu: Tự xác thực độc lập 100%.
Dung lượng (ETH): 1.2 TB - 2 TB (Yêu cầu NVMe SSD).
Độ trễ truy vấn cũ: Rất cao (Do phải thực hiện replay dữ liệu).
Nút lưu trữ (Archive Node):
Dữ liệu lưu trữ: Toàn bộ khối và toàn bộ trạng thái lịch sử kể từ Genesis.
Vai trò mạng lưới: Phục vụ truy vấn dữ liệu lịch sử sâu và phân tích.
Xác thực dữ liệu: Tự xác thực độc lập 100%.
Dung lượng (ETH): 3 TB - 20 TB (Tùy thuộc vào phần mềm máy khách).
Độ trễ truy vấn cũ: Cực thấp (Dữ liệu đã có sẵn trong kho lưu trữ cục bộ).
Xem thêm: Node là gì trong Blockchain? Phân loại Full Node, Light Node, Validator Node
Kiến trúc phần mềm và sự tiến hóa của các máy khách (Clients)
Việc vận hành một archive node hiệu quả phụ thuộc rất lớn vào kiến trúc của phần mềm máy khách được sử dụng. Trong mạng lưới Ethereum, sự đa dạng của các máy khách không chỉ giúp tăng cường tính bảo mật của mạng lưới (client diversity) mà còn cung cấp các lựa chọn tối ưu hóa khác nhau cho việc lưu trữ dữ liệu lịch sử.
Geth: Tiêu chuẩn vàng và thách thức về lưu trữ
Geth (Go Ethereum) là máy khách phổ biến nhất, chiếm thị phần lớn nhờ tính ổn định và sự hỗ trợ mạnh mẽ từ cộng đồng. Tuy nhiên, Geth sử dụng mô hình lưu trữ phân cấp (Merkle Patricia Tree), dẫn đến hiện tượng phình to dữ liệu (data bloat) đáng kể khi chạy ở chế độ lưu trữ. Một archive node Geth có thể chiếm tới hơn 13.5 TB không gian đĩa vào năm 2023 và dự kiến vượt quá 18-20 TB vào năm 2026. Điều này đòi hỏi các giải pháp lưu trữ cực kỳ đắt đỏ và hiệu năng cao.
Erigon và Reth: Cách mạng hóa cấu trúc dữ liệu phẳng
Erigon nổi lên như một sự thay thế ưu việt cho các nút lưu trữ nhờ việc thiết kế lại hoàn toàn lớp lưu trữ thành mô hình dữ liệu phẳng (flat key-value storage). Bằng cách tổ chức lại dữ liệu, Erigon giảm đáng kể lượng chỉ mục trùng lặp, cho phép chạy một archive node Ethereum với dung lượng chỉ khoảng 2 TB đến 3.5 TB — một mức giảm ấn tượng hơn 75% so với Geth.
Kế thừa tinh thần của Erigon, Reth (Rust Ethereum) được phát triển với trọng tâm là hiệu suất cực cao và tính mô-đun. Reth không chỉ tối ưu hóa dung lượng lưu trữ mà còn cung cấp tốc độ xử lý các yêu cầu RPC nhanh hơn đáng kể, đạt tới hàng nghìn yêu cầu mỗi giây (RPS) ngay cả dưới tải nặng. Đối với các nhà phát triển xây dựng các công cụ phân tích thời gian thực, Reth đang trở thành lựa chọn ưu tiên vào năm 2026.
Besu và Nethermind: Lựa chọn cho doanh nghiệp
Hyperledger Besu, được viết bằng Java, mang đến một cách tiếp cận khác biệt với Bonsai Tries — một cấu trúc dữ liệu cho phép truy cập trạng thái lịch sử bằng cách "tua lại" (rewinding) các khối thay vì lưu trữ mọi trạng thái riêng biệt. Mặc dù tốc độ truy cập lịch sử xa có thể chậm hơn so với archive node truyền thống, Besu lại cực kỳ hiệu quả về mặt duy trì và không đòi hỏi quá trình cắt tỉa thủ công. Nethermind, viết bằng C#, tập trung vào hiệu suất và khả năng tương thích cao với các hệ thống giám sát, rất phù hợp cho các hạ tầng doanh nghiệp cần tính quan sát cao.
Hiệu suất các máy khách thực thi (Execution Clients) cho Archive Node
Dưới đây là tóm tắt so sánh các máy khách từ nghiên cứu của Tấn Phát Digital:
Geth (Go):
Dung lượng Archive: 15 TB - 20 TB.
Tốc độ RPC: Khoảng 1,670 RPS.
Ưu điểm: Tính ổn định cao nhất và tài liệu hỗ trợ phong phú.
Erigon (Go):
Dung lượng Archive: 2.5 TB - 4 TB.
Tốc độ RPC: Khoảng 3,999 RPS.
Ưu điểm: Tiết kiệm ổ đĩa tối đa và tốc độ đồng bộ (sync) nhanh.
Reth (Rust):
Dung lượng Archive: 2.8 TB - 4.5 TB.
Tốc độ RPC: Khoảng 9,680 RPS.
Ưu điểm: Hiệu suất vượt trội, kiến trúc mô-đun hiện đại.
Nethermind (C#):
Dung lượng Archive: 10 TB - 14 TB.
Tốc độ RPC: Cao.
Ưu điểm: Tối ưu cho môi trường doanh nghiệp, hỗ trợ tự động cắt tỉa.
Besu (Java):
Dung lượng Archive: Tùy chỉnh (hiệu quả cao).
Tốc độ RPC: Trung bình.
Ưu điểm: Sử dụng Bonsai Tries, gần như không cần bảo trì đĩa thủ công.
Xem thêm: Network Trong Blockchain Là Gì? Kiến Trúc Hệ Thống Phân Tán Và Tầm Nhìn 2026
Phân tích nhu cầu: Ai thực sự cần chạy nút mạng lưu trữ?
Câu hỏi "ai thực sự cần archive node" thường dẫn đến sự nhầm lẫn giữa nhu cầu sử dụng và nhu cầu vận hành trực tiếp. Thực tế, rất ít đơn vị có khả năng và nhu cầu tự vận hành nút này do chi phí quản lý quá cao.
Trình khám phá khối (Block Explorers): Các nền tảng như Etherscan hay Solscan phụ thuộc hoàn toàn vào archive node để hiển thị chính xác số dư và tác động giao dịch tại mọi thời điểm trong quá khứ.
Phân tích tài chính và điều tra pháp lý: Các công ty như Chainalysis sử dụng archive node để trích xuất dữ liệu thô, tìm kiếm các mẫu hành vi bất thường hoặc điều tra các vụ hack.
Kiểm toán và Nghiên cứu: Các đơn vị như Quantstamp cần archive node để "backtesting" — chạy thử hợp đồng trên trạng thái quá khứ để tìm lỗ hổng.
Nhà phát triển dApps: Cần archive node để tính toán quyền biểu quyết (Governance) dựa trên snapshot hoặc phân tích uy tín người dùng qua thời gian.
Yêu cầu hạ tầng kỹ thuật và chi phí vận hành năm 2026
Việc xây dựng một archive node vào năm 2026 đòi hỏi thiết bị cấp doanh nghiệp để đảm bảo hiệu suất.
Phân tích yêu cầu phần cứng chi tiết
Ethereum (Dựa trên Erigon/Reth):
CPU: 8-12 Cores / 16-24 Threads.
RAM: 64 GB ECC.
Ổ cứng: 4 TB - 8 TB NVMe SSD.
Băng thông: 500 Mbps - 1 Gbps.
Chi phí phần cứng: Khoảng $1,500 - $3,000.
Ethereum (Dựa trên Geth truyền thống):
CPU: 12-16 Cores.
RAM: 128 GB ECC.
Ổ cứng: 18 TB - 24 TB NVMe SSD (Yêu cầu dung lượng cực lớn).
Băng thông: 500 Mbps - 1 Gbps.
Chi phí phần cứng: Khoảng $4,000 - $8,000.
Trường hợp Solana Archive:
CPU: Trên 32 Cores.
RAM: 512 GB - 1 TB.
Ổ cứng: 400 TB - 500 TB (Do dữ liệu tăng trưởng 4 TB mỗi tháng).
Băng thông: 1 Gbps Dedicated.
Chi phí phần cứng: Trên $45,000.
Chi phí vận hành và rủi ro (TCO)
Người vận hành phải đối mặt với điện năng tiêu thụ cao (200W-500W), hệ thống làm mát và băng thông internet không giới hạn. Rủi ro lớn nhất là sự gián đoạn dịch vụ; nếu nút mất đồng bộ, việc đồng bộ lại có thể mất nhiều tuần. Đối với các validator, việc ngoại tuyến còn dẫn đến hình phạt "slashing" (bị trừ tiền đặt cọc).
Các phương thức RPC đòi hỏi dữ liệu lưu trữ
Hầu hết các yêu cầu blockchain thông thường có thể được xử lý bởi full node, nhưng các phương thức sau bắt buộc phải có archive node khi truy vấn dữ liệu cũ hơn 128 khối:
eth_getBalance: Trích xuất số dư tài khoản tại một khối cụ thể trong quá khứ.
eth_getStorageAt: Đọc giá trị của biến trạng thái (ví dụ: chủ sở hữu NFT tại khối X).
eth_getCode: Trích xuất mã máy của hợp đồng thông minh tại một thời điểm lịch sử.
eth_call: Mô phỏng thực thi giao dịch trên dữ liệu lịch sử (phục vụ backtesting DeFi).
Tự chạy nút mạng hay sử dụng dịch vụ của nhà cung cấp?
Với kinh nghiệm tư vấn giải pháp từ Tấn Phát Digital, phần lớn hệ sinh thái Web3 đã chuyển sang sử dụng các nhà cung cấp dịch vụ hạ tầng như Alchemy hoặc QuickNode vì các lợi ích:
Time-to-Market: Có ngay endpoint trong vài phút thay vì đợi tuần đồng bộ.
Độ tin cậy: Cam kết uptime 99.99% và có cơ chế tự động failover.
Khả năng mở rộng: Tự động điều chỉnh tài nguyên khi dApp tăng trưởng người dùng.
Tiết kiệm chi phí: Thuê một nút chuyên dụng thường rẻ hơn tự vận hành hạ tầng và đội ngũ kỹ thuật.
Tuy nhiên, bạn nên tự chạy nút nếu cần:
Tính riêng tư tuyệt đối (không để nhà cung cấp theo dõi IP/truy vấn).
Tương tác cục bộ tần suất cực cao (như các bot MEV cần độ trễ tối thiểu).
Đóng góp trực tiếp vào tính phi tập trung của mạng lưới.
Triển vọng tương lai: State Bloat và các giải pháp mở rộng
Vấn đề phình to dữ liệu (state bloat) đang được giải quyết thông qua lộ trình "The Purge" của Ethereum:
Statelessness: Cho phép xác thực khối mà không cần lưu trữ toàn bộ trạng thái nhờ Verkle Trees.
EIP-4444: Giới hạn dữ liệu lịch sử bắt buộc mà một nút phải lưu trữ (ví dụ chỉ giữ 1 năm gần nhất).
Layer 2 & AppChains: Chuyển tải trọng giao dịch ra khỏi Layer 1 nhưng vẫn duy trì nhu cầu về các archive node chuyên biệt cho việc phân tích và truy vết.
Câu hỏi thường gặp (FAQ) về Archive Node
Sự khác biệt lớn nhất giữa Full Node và Archive Node là gì? Full node chỉ lưu trữ trạng thái hiện tại và một cửa sổ ngắn dữ liệu gần đây để tiết kiệm không gian (pruning). Archive node lưu trữ mọi trạng thái lịch sử kể từ khối đầu tiên, cho phép truy vấn dữ liệu tại bất kỳ thời điểm nào trong quá khứ mà không cần tính toán lại.
Tôi có thể nâng cấp từ Full Node lên Archive Node mà không cần đồng bộ lại không? Về lý thuyết là có thể nếu bạn bật chế độ lưu trữ ngay từ đầu, nhưng thực tế với hầu hết phần mềm như Geth, nếu bạn đã bật tính năng "pruning", bạn sẽ phải đồng bộ lại từ đầu (từ genesis) để xây dựng lại các trạng thái lịch sử đã bị xóa.
Việc tham gia Staking (Validator) có bắt buộc phải chạy Archive Node không? Không. Hầu hết các validator chỉ cần chạy Full Node để xác thực các khối mới và duy trì đồng thuận. Chạy Archive Node cho mục đích staking là không cần thiết và gây lãng phí tài nguyên ổ cứng khổng lồ.
Tại sao dung lượng Archive Node của Solana lại lớn hơn nhiều so với Ethereum? Solana có tốc độ sản xuất khối cực nhanh và thông lượng giao dịch cao, dẫn đến lượng dữ liệu sổ cái phát sinh hàng tháng lên tới hơn 4 TB. Đến năm 2025, một archive node Solana yêu cầu tới 400 TB dung lượng lưu trữ.
Tại sao giới hạn "128 khối" lại quan trọng đối với Full Node Ethereum? Đây là ngưỡng mặc định mà hầu hết các máy khách Ethereum (như Geth) giữ lại trạng thái trong bộ nhớ đĩa. Nếu bạn truy vấn dữ liệu sâu hơn 128 khối mà không có archive node, nút sẽ phải thực hiện lại (replay) hàng nghìn giao dịch, gây trễ rất lớn hoặc lỗi yêu cầu.
EIP-4444 sẽ ảnh hưởng như thế nào đến nhu cầu chạy Archive Node? EIP-4444 cho phép các nút mạng xóa dữ liệu lịch sử cũ hơn một năm. Điều này làm giảm gánh nặng cho Full Node nhưng lại khiến vai trò của Archive Node và các mạng lưu trữ phi tập trung (Portal Network) trở nên quan trọng hơn để bảo tồn lịch sử vĩnh viễn của chuỗi.
Lập trình viên dApp nên tự chạy nút hay dùng nhà cung cấp RPC? Đối với hầu hết các nhóm nhỏ, sử dụng nhà cung cấp (như Alchemy, QuickNode) là tối ưu vì chi phí vận hành một archive node có thể lên tới hàng nghìn USD mỗi tháng. Tự chạy nút chỉ nên cân nhắc khi cần quyền riêng tư tuyệt đối hoặc tương tác tần suất cực cao (MEV).
Phần mềm máy khách (Client) nào tốt nhất để chạy Archive Node hiện nay? Erigon và Reth hiện là hai lựa chọn hàng đầu nhờ kiến trúc dữ liệu phẳng giúp giảm dung lượng lưu trữ archive xuống còn khoảng 3 TB thay vì 15-20 TB như Geth truyền thống.
Làm cách nào để truy cập dữ liệu archive mà không tốn phí? Một số nhà cung cấp dịch vụ hạ tầng như Alchemy cung cấp gói miễn phí có hỗ trợ truy cập dữ liệu Archive (với giới hạn RPS). Ngoài ra, bạn có thể sử dụng các công cụ phân tích cộng đồng như Dune Analytics.
Ai là người thực sự không nên tự chạy Archive Node? Người dùng cá nhân, thợ đào nhỏ lẻ hoặc các startup mới bắt đầu không nên tự chạy Archive Node do rủi ro kỹ thuật cao, chi phí phần cứng NVMe đắt đỏ và yêu cầu bảo trì 24/7.
Archive node đóng vai trò là "nguồn sự thật lịch sử" không thể thiếu trong hệ sinh thái blockchain. Tấn Phát Digital tin rằng việc hiểu rõ Archive node là gì không chỉ giúp các tổ chức đưa ra quyết định đúng đắn về hạ tầng mà còn mở ra những khả năng mới trong việc khai thác giá trị từ kho tàng dữ liệu khổng lồ của blockchain.
Vào năm 2026, chiến lược tối ưu cho đại đa số doanh nghiệp là tận dụng sức mạnh của các nhà cung cấp RPC để tập trung vào logic ứng dụng, trong khi các máy khách thế hệ mới như Erigon và Reth tiếp tục phá vỡ các giới hạn về hiệu suất lưu trữ lịch sử.
