Sự bùng nổ của công nghệ blockchain trong thập kỷ qua đã tạo ra một làn sóng kỳ vọng về một nền kinh tế phi tập trung, minh bạch và an toàn tuyệt đối. Tuy nhiên, theo ghi nhận của các chuyên gia tại Tấn Phát Digital, khi bước sang giai đoạn 2024-2025, thị trường đã chứng kiến một thực trạng khắc nghiệt: phần lớn các dự án, dù sở hữu nền tảng công nghệ tiên tiến và đội ngũ phát triển tài năng, vẫn rơi vào tình trạng đình trệ hoặc sụp đổ hoàn toàn. Sự thất bại này không đơn thuần là hệ quả của các chu kỳ biến động giá cả, mà là kết quả của một tập hợp các yếu tố phức tạp bao gồm lỗi thiết kế kinh tế mã thông báo (tokenomics), sự thiếu hụt giá trị ứng dụng thực tế, những hạn chế về khả năng mở rộng kỹ thuật và những lỗ hổng nghiêm trọng trong quản trị cũng như bảo mật hệ thống.
Thực trạng thị trường và tỷ lệ thất bại hệ thống
Bức tranh toàn cảnh về thị trường blockchain cuối năm 2024 và đầu năm 2025 cho thấy một sự thanh lọc tàn khốc, đặc biệt là trong các phân khúc từng là "điểm nóng" như GameFi và NFT. Theo các phân tích dữ liệu từ ChainPlay và các tổ chức nghiên cứu thị trường, tỷ lệ thất bại của các dự án blockchain đã đạt mức kỷ lục, đặt ra dấu hỏi lớn về tính bền vững của các mô hình khởi nghiệp hiện nay.
Thống kê tỷ lệ thất bại và tuổi thọ dự án
Một nghiên cứu chi tiết trên 3.279 dự án GameFi cho thấy một thực trạng đáng ngại: khoảng 93% các dự án trong phân khúc này được xếp vào diện "đã chết". Định nghĩa về một dự án "chết" trong bối cảnh này không chỉ dựa trên việc ngừng hoạt động mà còn dựa trên hai chỉ số tài chính và xã hội cốt lõi: giá trị token giảm hơn 90% so với mức đỉnh lịch sử và lượng người dùng hoạt động hàng ngày (DAU) duy trì ở mức dưới 100 người.
Đáng chú ý hơn, tuổi thọ trung bình của một dự án GameFi vào năm 2024 chỉ kéo dài vỏn vẹn bốn tháng. Điều này phản ánh một mô hình kinh doanh "vòng đời ngắn", nơi các dự án được xây dựng dựa trên sự hưng phấn nhất thời của thị trường thay vì các giá trị cốt lõi dài hạn. Mặc dù tổng vốn đầu tư cho GameFi vẫn đạt mức 859 triệu USD trong năm 2024 với số vòng gọi vốn tăng 44%, nhưng dòng tiền này có xu hướng tập trung vào các dự án có tiềm năng cao và có mô hình bền vững hơn, trong khi các startup nhỏ lẻ thiếu năng lực vận hành nhanh chóng bị đào thải.
Thống kê tỷ lệ thất bại theo phân khúc thị trường:
GameFi: Tỷ lệ thất bại lên tới 93%, tuổi thọ trung bình chỉ đạt 4 tháng, mức giảm giá token trung bình là 95%.
Dự án NFT: Tỷ lệ thất bại đạt trên 95%, tuổi thọ trung bình từ 3-5 tháng, giá token thường giảm hơn 90% so với mức đỉnh.
Giao thức DeFi: Khoảng 63% dự án từng ghi nhận các vụ tấn công, tuổi thọ biến thiên tùy theo mức độ bảo mật, tuy nhiên mức giảm tổn thất tổng thể đã cải thiện 37%.
Blockchain doanh nghiệp: Tỷ lệ đình trệ cao do khó khăn trong việc áp dụng rộng rãi, tuổi thọ trung bình dự án thử nghiệm kéo dài từ 12-24 tháng.
Sự sụt giảm này không chỉ giới hạn ở giá trị tài chính mà còn thể hiện ở sự dịch chuyển tâm điểm quan tâm của cộng đồng. Tỷ lệ quan tâm của nhà đầu tư đối với phân khúc GameFi đã giảm mạnh từ 10,49% năm 2023 xuống còn 3,72% năm 2024, nhường chỗ cho các chủ đề mới nổi như Trí tuệ nhân tạo (AI), Tài sản thực được token hóa (RWA) và Meme coin.
Lỗ hổng Tokenomics: Kẻ giết người thầm lặng của các startup
Tại Tấn Phát Digital, chúng tôi nhận định nguyên nhân hàng đầu dẫn đến sự sụp đổ của các dự án blockchain chính là thiết kế Tokenomics (kinh tế học mã thông báo) kém bền vững. Tokenomics không chỉ là việc phát hành một đồng tiền kỹ thuật số mà là việc kiến tạo một hệ sinh thái cung - cầu cân bằng, nơi token đóng vai trò là mạch máu duy trì các hoạt động của hệ thống.
Sự mất cân bằng giữa cung và cầu
Lạm phát phi mã là vấn đề phổ biến nhất trong các thiết kế tokenomics yếu kém. Khi một dự án giải phóng (release) lượng token ra thị trường quá nhanh so với hiệu suất hoạt động và doanh thu thực tế, giá token tất yếu sẽ sụt giảm do áp lực bán từ người dùng và nhà đầu tư không thấy được động lực nắm giữ dài hạn.
Trường hợp của giao thức Pangolin (PNG) là một minh chứng điển hình cho sự mất cân bằng giữa doanh thu và giá trị giải phóng. Trong giai đoạn hoạt động đỉnh điểm, dự án này mở khóa lượng token trị giá lên tới 197.500 USD mỗi ngày, trong khi doanh thu thực tế thu về từ phí giao dịch chưa đạt tới 30.000 USD. Sự chênh lệch khổng lồ này buộc giá token phải điều chỉnh giảm sâu (từ 15 USD về 1,2 USD) để phản ánh giá trị thực tế của mạng lưới, dẫn đến việc người nắm giữ (holder) chịu tổn thất nặng nề và rời bỏ dự án.
Phân bổ và lịch trình giải phóng không hợp lý
Việc phân bổ token (Allocation) không cân bằng giữa các bên liên quan thường dẫn đến sự tập trung quyền lực hoặc thiếu động lực phát triển. Nếu tỷ lệ dành cho đội ngũ phát triển (Team) quá thấp (dưới 5%), họ sẽ không có đủ sự cam kết tài chính để theo đuổi dự án khi thị trường gặp khó khăn. Ngược lại, nếu tỷ lệ này quá cao (trên 20%), cộng đồng sẽ lo ngại về khả năng thao túng giá và sự thiếu công bằng trong quản trị.
Các yếu tố Tokenomics cốt lõi và tác động:
Tỷ lệ lạm phát: Nếu thiết kế kém, giá token sẽ giảm mạnh do cung vượt cầu thực tế. Giải pháp bền vững là gắn việc phát hành token với sự tăng trưởng doanh thu thực của nền tảng.
Phân bổ cho đội ngũ (Team): Tỷ lệ dưới 5% gây thiếu động lực dài hạn, trong khi trên 20% tạo rủi ro tập trung quyền lực và thao túng giá. Mức lý tưởng là duy trì quanh 20% với thời gian khóa (vesting) 5 năm.
Tiện ích mã thông báo (Utility): Nếu token chỉ mang tính đầu cơ, dự án sẽ không có nhu cầu mua thực. Cần tích hợp token vào các hoạt động như thanh toán phí, quản trị hệ thống hoặc staking nhận thưởng.
Chênh lệch giá các vòng mở bán: Chênh lệch quá lớn giữa vòng Seed và Public Sale gây áp lực bán tháo từ nhà đầu tư sớm. Giải pháp là thiết kế cơ chế Vesting và Cliff (thời gian chờ) thật chặt chẽ.
Xem thêm: Blockchain Trilemma là gì? Lộ trình thực thi 2030
Thiếu ứng dụng thực tiễn và bài toán Product-Market Fit
Một thực tế trớ trêu mà Tấn Phát Digital thường xuyên quan sát thấy là sự tồn tại của nhiều giải pháp tìm kiếm vấn đề. Nhiều startup phát triển các nền tảng phi tập trung cho những nhu cầu mà một cơ sở dữ liệu tập trung truyền thống có thể giải quyết hiệu quả và rẻ tiền hơn rất nhiều.
Sự ưu tiên công nghệ thay vì người dùng
Tư duy "tech-first" thay vì "user-first" đã dẫn đến việc nhiều dự án được xây dựng dựa trên những giả định viển vông về nhu cầu của người dùng đối với tính phi tập trung. Việc triển khai blockchain vào những quy trình đơn giản thường mang lại gánh nặng về chi phí vận hành, độ trễ hệ thống và trải nghiệm người dùng (UX) tồi tệ.
Trong phân khúc GameFi, hơn 60% người chơi rời bỏ các trò chơi Web3 chỉ sau 30 ngày do thiếu cơ chế khuyến khích dài hạn và lối chơi đơn điệu. Khi mục tiêu duy nhất của người dùng là "kiếm tiền", dự án sẽ sụp đổ ngay khi lợi nhuận từ token không còn đủ bù đắp cho thời gian và công sức bỏ ra. Trải nghiệm người dùng phức tạp, bao gồm việc phải thiết lập ví, quản lý seed phrase và đối mặt với phí gas biến động, được 53% chuyên gia trong ngành xác nhận là rào cản lớn nhất đối với việc thu hút người dùng thực tế.
Blockchain vs Hệ thống tập trung: Chi phí của sự tin cậy
Các nghiên cứu định lượng đã chỉ ra rằng việc tích hợp blockchain vào các hệ thống đám mây làm tăng độ trễ giao dịch từ 120% đến 450% và giảm thông lượng hệ thống tới 70% so với cơ sở dữ liệu tập trung. Đặc biệt, mức tiêu thụ năng lượng của các blockchain dựa trên cơ chế Proof of Authority (PoA) cao hơn gấp 15 lần so với các giải pháp tập trung dưới cùng một mức tải.
So sánh hiệu suất giữa Hệ thống tập trung và Blockchain:
Thông lượng (TPS): Hệ thống tập trung (như MySQL) đạt mức hàng chục nghìn giao dịch mỗi giây. Blockchain lớp 1 (như Ethereum) hiện chỉ đạt khoảng 14-15 TPS, gây khó khăn khi mở rộng quy mô lớn.
Độ trễ (Latency): Hệ thống tập trung có độ trễ cực thấp. Blockchain có độ trễ tăng từ 120% đến 450% do gánh nặng từ cơ chế đồng thuận và mã hóa dữ liệu.
Năng lượng tiêu thụ: Hệ thống tập trung được tối ưu hóa tối đa. Blockchain (đặc biệt là cơ chế PoA) tiêu thụ năng lượng gấp 15 lần dưới cùng một mức tải trọng công việc.
Chi phí lưu trữ: Hệ thống tập trung có chi phí lưu trữ rẻ và linh hoạt. Blockchain có chi phí lưu trữ rất đắt đỏ do yêu cầu dữ liệu phải nhân bản đồng bộ ở mọi nút trong mạng lưới.
Sự chênh lệch này khiến blockchain khó có thể cạnh tranh với các hệ thống truyền thống như Visa hay PayPal trong các ứng dụng yêu cầu hiệu năng cao. Nếu một dự án không mang lại giá trị gia tăng vượt trội từ tính bất biến và tính kháng kiểm duyệt để bù đắp cho sự sụt giảm hiệu suất này, nó sẽ nhanh chóng thất bại.
Quản trị và những sai lầm chiến lược trong stakeholder
Blockchain hứa hẹn về một mô hình quản trị minh bạch và không cần tin tưởng, nhưng thực tế cho thấy các dự án thường thất bại do sự yếu kém trong việc điều hành và sự thiếu hụt lòng tin giữa các bên liên quan.
Thất bại của các dự án hạ tầng lớn: TradeLens và ASX CHESS
Trường hợp của TradeLens - một nền tảng chuỗi cung ứng được xây dựng bởi IBM và Maersk - là bài học đắt giá về việc thiếu hụt sự tham gia của các bên liên quan. Mặc dù là một ý tưởng tuyệt vời về mặt lý thuyết, TradeLens đã phải đóng cửa vào đầu năm 2023 vì không đạt được mức độ hợp tác cần thiết từ ngành. Các đối thủ cạnh tranh của Maersk lo ngại về việc chia sẻ dữ liệu nhạy cảm trên một nền tảng được sở hữu một phần bởi đối thủ lớn nhất của họ.
Tương tự, dự án thay thế hệ thống thanh toán bù trừ CHESS của Sàn giao dịch Chứng khoán Úc (ASX) bằng công nghệ blockchain đã trở thành một "thảm họa quản trị" với chi phí tổn thất lên tới 250 triệu USD. ASX đã bị cáo buộc đưa ra các tuyên bố sai lệch về tiến độ dự án, trong khi thực tế hệ thống gặp các vấn đề nghiêm trọng về khả năng mở rộng. Việc thiếu kinh nghiệm quản trị công nghệ ở cấp hội đồng quản trị đã dẫn đến việc dự án bị đình chỉ vô thời hạn sau 7 năm phát triển.
Nghịch lý của tính phi tập trung
Nhiều dự án thất bại vì họ "phi tập trung hóa" chỉ để cho có, mà không hiểu rõ tại sao cần làm vậy. Ngược lại, một số dự án rơi vào tình trạng quản trị đầu sỏ, nơi các chủ sở hữu token lớn kiểm soát hoàn toàn mạng lưới. Tại mạng lưới EOS, tỷ lệ cử tri tham gia bỏ phiếu cực thấp (dưới 2%) đã khiến hệ thống quản trị sụp đổ, dẫn đến sự hình thành của các thị trường mua bán phiếu bầu. Điều này chứng minh rằng công nghệ blockchain không thể giải quyết được các vấn đề cốt lõi về bản chất con người nếu thiếu quy trình quản trị chuyên nghiệp như cách tiếp cận của Tấn Phát Digital.
Rủi ro bảo mật và sự tinh vi của tội phạm mạng
Trong thế giới blockchain, lỗi lập trình thường đồng nghĩa với mất mát tài chính không thể cứu vãn. Tính bất biến của hợp đồng thông minh khiến mọi lỗ hổng trở thành một mục tiêu vĩnh viễn cho những kẻ tấn công.
Các lỗ hổng smart contract kinh điển và mới nổi
Năm 2024 và 2025 chứng kiến sự trở lại mạnh mẽ của các cuộc tấn công vào hợp đồng thông minh, với tổng thiệt hại vượt mức 3,1 tỷ USD riêng trong phân khúc DeFi. Các vector tấn công phổ biến nhất bao gồm:
Tấn công Reentrancy: Kẻ tấn công thực hiện một cuộc gọi hàm đệ quy vào hợp đồng nạn nhân để rút tiền liên tục trước khi trạng thái số dư kịp cập nhật.
Thao túng Oracle giá: Lợi dụng các khoản vay nhanh (flash loan) để làm biến động giá tài sản trên các sàn phi tập trung, từ đó đánh lừa giao thức về giá trị tài sản thế chấp.
Lỗi kiểm soát truy cập (Access Control): Việc không giới hạn đúng các quyền hạn trong hàm nhạy cảm cho phép hacker chiếm quyền điều khiển hoặc rút quỹ.
Các loại hình tấn công bảo mật và thiệt hại điển hình:
Đánh cắp khóa cá nhân (Stolen Private Keys): Hacker xâm nhập và đánh cắp khóa của quản trị viên hệ thống, gây thiệt hại khoảng 449 triệu USD chỉ trong năm 2024.
Thao túng Oracle giá: Sử dụng Flash Loan để làm lệch giá tài sản phục vụ trục lợi, gây thiệt hại khoảng 52 triệu USD vào năm 2024.
Tấn công Reentrancy: Lợi dụng lỗi rút tiền đệ quy để làm cạn kiệt nguồn quỹ, gây thiệt hại khoảng 47 triệu USD trong năm 2024.
Lừa đảo Phishing và Mã độc: Dụ dỗ người dùng ký vào các giao dịch độc hại để rút cạn ví, gây thiệt hại khổng lồ ước tính lên tới 14 tỷ USD vào năm 2025.
Sự xuất hiện của AI cũng đang làm thay đổi cục diện bảo mật. Các nghiên cứu năm 2025 cho thấy các tác nhân AI có khả năng tự phát hiện và khai thác thành công các lỗ hổng zero-day trong hợp đồng thông minh chỉ trong vài phút.
Xem thêm: Tokenomics là gì? Phân tích tầm quan trọng của Tokenomics trong Blockchain
Phân tích trường hợp điển hình: AntEx và Shark Bình
Dự án AntEx là một ví dụ cụ thể được Tấn Phát Digital phân tích như một sự kết hợp giữa các sai phạm quản trị, thiếu năng lực vận hành và dấu hiệu lừa đảo có hệ thống tại thị trường Việt Nam. Dự án này từng được quảng bá mạnh mẽ thông qua uy tín của ông Nguyễn Hòa Bình (Shark Bình) và hệ sinh thái NextTech.
Cơ chế sụp đổ và sai phạm theo kết luận công an
Hành vi xả token (Dumping): Đội ngũ dự án đã sử dụng hàng trăm địa chỉ ví để thực hiện việc xả token đồng loạt ngay sau khi niêm yết, khiến giá giảm 99% chỉ sau 5 tháng.
Rút thanh khoản dần dần (Slow rug pull): Thay vì thực hiện một cú sập giá nhanh chóng, dự án thực hiện rút thanh khoản từng phần sang các đồng ổn định khác để tránh bị phát hiện sớm.
Sử dụng vốn sai mục đích: Các nghi can đã rút tiền từ ví tổng của dự án để quy đổi ra tiền VND chia nhau hoặc chuyển vào các công ty trong hệ sinh thái riêng thay vì triển khai dự án theo lộ trình.
Lừa đảo chiếm đoạt tài sản: Cơ quan công an xác định số tiền chiếm đoạt đặc biệt lớn, lên tới 4,5 triệu USD từ khoảng 30.000 nhà đầu tư. Khi dự án sụp đổ, các kênh truyền thông chính thức đồng loạt biến mất.
Phân tích trường hợp điển hình: GameFi và Axie Infinity
Axie Infinity, từng được coi là "tiêu chuẩn vàng" của mô hình Play-to-Earn, cũng không thoát khỏi cuộc khủng hoảng khi các chỉ số nền tảng bắt đầu suy giảm mạnh.
Sự suy tàn của mô hình "Chơi để kiếm tiền"
Thành công rực rỡ của Axie vào năm 2021 chủ yếu dựa trên bối cảnh đại dịch và sự hưng phấn nhất thời. Tuy nhiên, mô hình kinh tế của nó gặp lỗi nghiêm trọng ở tính bền vững dài hạn khi nhu cầu tiêu thụ token phụ thuộc hoàn toàn vào dòng người chơi mới.
Sự sụt giảm các chỉ số của Axie Infinity:
Người dùng hàng ngày (DAU): Từ mức đỉnh 2,7 triệu người dùng vào năm 2021 đã lao dốc xuống chỉ còn khoảng 350.000 người, tương đương mức giảm 90%.
Giá trị mã thông báo AXS: Từ mức khoảng 160 USD thời kỳ hoàng kim đã giảm xuống chỉ còn quanh mức 4-6 USD, tức giảm 99% giá trị.
Giá trị mã thông báo SLP: Từng đạt 0,39 USD nhưng hiện tại chỉ còn dưới mức 0,0025 USD, ghi nhận mức giảm 99%.
Định giá doanh nghiệp: Sky Mavis từng được định giá tới 3 tỷ USD nhưng giá trị thực tế đã bị bào mòn nghiêm trọng sau các sự cố bảo mật và thị trường suy thoái.
Sự cố Ronin hack lấy đi hơn 600 triệu USD đã làm xói mòn niềm tin của cộng đồng. Axie sau đó đã phải thực hiện một cuộc chuyển đổi chiến lược sang mô hình "Play-and-Earn", tập trung vào giá trị giải trí thay vì chỉ dựa vào lợi nhuận tài chính.
Năng lực vận hành và sự thiếu hụt kinh nghiệm kinh doanh
Một yếu tố thường bị bỏ qua là năng lực vận hành thực tế. Nhiều dự án blockchain thất bại vì đội ngũ sáng lập chỉ có kiến thức về công nghệ mà thiếu hoàn toàn kinh nghiệm quản trị doanh nghiệp, marketing và xây dựng quan hệ cộng đồng chuyên nghiệp.
Khoảng cách giữa Hype và Thực tế
Vào giai đoạn 2021-2022, các quỹ đầu tư mạo hiểm đã đổ tiền vào các dự án Web3 một cách ồ ạt, dẫn đến tình trạng các startup nâng định giá quá cao trước khi có sản phẩm thực tế. Điều này tạo ra một môi trường làm việc thiếu áp lực về doanh thu, dẫn đến các đội ngũ cồng kềnh và chi tiêu vượt quá khả năng thu hút người dùng thực chất.
Nghiên cứu cho thấy 90% startup thất bại trên mọi lĩnh vực, nhưng trong blockchain, tỷ lệ này còn cao hơn. Các nhà lãnh đạo dự án thường bỏ qua các giá trị đạo đức kinh doanh cơ bản như việc đặt ra sứ mệnh và tầm nhìn rõ ràng. Sự thiếu hụt kinh nghiệm này dẫn đến việc dự án không thể thích nghi khi thị trường chuyển sang giai đoạn khó khăn.
Định hướng phục hồi và những xu hướng bền vững cho tương lai
Mặc dù tỷ lệ thất bại cao, sự sụp đổ của các mô hình kém chất lượng đang dọn đường cho một thế hệ dự án blockchain mới có giá trị thực chất hơn mà Tấn Phát Digital đang tích cực theo dõi.
Sự dịch chuyển dòng vốn đầu tư 2025-2026
Từ năm 2025, dòng vốn đầu tư chuyển dịch mạnh sang các ứng dụng thực tiễn thay vì hạ tầng thuần túy:
Token hóa tài sản thực (RWA): Chuyển đổi bất động sản, trái phiếu lên chuỗi để tăng tính thanh khoản.
AI x Blockchain: Sử dụng blockchain để xác minh nguồn gốc dữ liệu cho AI.
PayFi và Stablecoins: Sử dụng đồng ổn định làm hạ tầng thanh toán toàn cầu thực thụ.
Khuyến nghị từ Tấn Phát Digital
Để tránh rơi vào kịch bản thất bại, các dự án và nhà đầu tư cần chú ý:
Thiết kế Tokenomics dựa trên doanh thu thực: Token cần có cơ chế thu giữ giá trị từ hoạt động kinh doanh thay vì dựa vào lạm phát.
Cải thiện trải nghiệm người dùng (UX): Giảm bớt các rào cản kỹ thuật phức tạp, hướng tới sự mượt mà như các ứng dụng truyền thống.
Tăng cường bảo mật và kiểm toán: Thực hiện kiểm toán định kỳ bởi các tổ chức uy tín là quy trình bắt buộc.
Tuân thủ pháp lý chủ động: Nghiên cứu kỹ các khung pháp lý quốc tế để đảm bảo tính hợp pháp dài hạn.
Câu hỏi thường gặp (FAQs)
Tại sao 93% dự án GameFi lại thất bại trong giai đoạn 2024-2025? Phần lớn các dự án này có tuổi thọ trung bình chỉ 4 tháng vì tập trung quá mức vào mô hình "Chơi để kiếm tiền" (P2E) không bền vững. Khi lượng người chơi mới giảm, nền kinh tế trong game lạm phát phi mã khiến token mất giá trị, dẫn đến người dùng rời bỏ hàng loạt.
Dấu hiệu rõ ràng nhất của một thiết kế Tokenomics kém bền vững là gì? Đó là khi lượng token giải phóng ra thị trường nhanh hơn nhiều so với tốc độ tăng trưởng doanh thu thực tế, gây ra lạm phát. Ngoài ra, việc phân bổ quá 20% cho đội ngũ phát triển mà không có lịch trình khóa (vesting) chặt chẽ cũng là một tín hiệu nguy hiểm.
Blockchain có thực sự làm chậm hệ thống doanh nghiệp hơn so với hệ thống tập trung? Đúng. Việc tích hợp blockchain làm tăng độ trễ giao dịch từ 120% đến 450% và giảm thông lượng hệ thống tới 70% so với cơ sở dữ liệu truyền thống . Nếu dự án không cần tính bất biến cao, sử dụng cơ sở dữ liệu tập trung sẽ hiệu quả hơn nhiều .
Dự án AntEx bị cơ quan chức năng cáo buộc những sai phạm cụ thể nào? Công an TP Hà Nội khởi tố các cá nhân liên quan với cáo buộc lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Các sai phạm bao gồm: xả token đồng loạt sau niêm yết (dumping), rút thanh khoản dần dần (slow rug pull) và sử dụng vốn huy động được từ nhà đầu tư sai mục đích.
Tại sao một dự án tầm cỡ như TradeLens của IBM và Maersk lại phải đóng cửa? Nguyên nhân chính là sự thiếu hụt niềm tin và sự hợp tác từ các đối thủ cạnh tranh trong ngành vận tải biển. Họ lo ngại phải chia sẻ dữ liệu nhạy cảm trên một nền tảng thuộc sở hữu của đối thủ lớn nhất, dẫn đến việc dự án không đạt được "khối lượng tới hạn" để vận hành thương mại .
Mô hình "Real Yield" khác gì so với mô hình in token thưởng truyền thống? "Real Yield" là lợi nhuận trả cho người nắm giữ được trích từ doanh thu thực của giao thức (như phí giao dịch, lãi vay) thay vì in thêm token mới để trả thưởng . Điều này giúp duy trì giá trị token ổn định hơn trong dài hạn .
Rào cản lớn nhất ngăn cản người dùng phổ thông tiếp cận Web3 là gì? Đó là trải nghiệm người dùng (UX) tồi tệ: quy trình thiết lập ví phức tạp, quản lý seed phrase khó khăn, phí gas biến động và các thuật ngữ kỹ thuật quá trừu tượng. Hơn 75% người dùng mới coi onboarding là rào cản chính .
Tấn công Reentrancy trong smart contract là gì? Đây là lỗi lập trình cho phép kẻ tấn công gọi lặp lại một hàm rút tiền trước khi trạng thái số dư được cập nhật . Vụ hack The DAO nổi tiếng năm 2016 là ví dụ điển hình khiến mạng lưới Ethereum phải thực hiện hard fork .
Tôi có thể thu hồi phí gas từ một giao dịch blockchain bị lỗi hoặc thất bại không? Không. Phí gas là khoản phí bạn trả cho thợ đào hoặc người xác thực để xử lý giao dịch trên mạng lưới. Ngay cả khi giao dịch thất bại do lỗi logic trong smart contract, thợ đào vẫn đã tốn năng lượng để xử lý nên phí gas sẽ không được hoàn lại.
Tấn Phát Digital dự báo xu hướng blockchain nào sẽ bền vững nhất từ năm 2026? Dòng vốn sẽ dịch chuyển mạnh sang Token hóa tài sản thực (RWA), sự kết hợp giữa AI và Blockchain để xác minh dữ liệu, và việc sử dụng Stablecoins như hạ tầng thanh toán toàn cầu thực thụ (PayFi) .
Sự thất bại của nhiều dự án blockchain dù có công nghệ tốt giai đoạn 2024-2025 là một giai đoạn thanh lọc tất yếu của thị trường. Với kinh nghiệm quan sát thị trường, Tấn Phát Digital tin rằng một dự án chỉ có thể thành công khi tìm được điểm giao thoa giữa: công nghệ giải quyết vấn đề thực tế, mô hình kinh tế bền vững, quản trị minh bạch và năng lực vận hành chuyên nghiệp. Những bài học đau đớn từ quá khứ chính là tiền đề để xây dựng một tương lai nơi blockchain thực sự trở thành một phần của hạ tầng kinh tế toàn cầu, không phải như một công cụ đầu cơ, mà là một giải pháp gia tăng hiệu quả và sự tin cậy bền vững.
