Kiểm tra tốc độ website bằng PageSpeed Insights: đọc điểm số và bảy chỉ số quan trọng
Công cụ gửi địa chỉ website của bạn tới giao diện lập trình PageSpeed Insights của Google, chạy song song hai lượt cho điện thoại và máy tính, rồi hiển thị điểm hiệu năng cùng các chỉ số LCP, CLS, FCP, thời gian phản hồi máy chủ và chỉ số tốc độ. Toàn bộ số liệu là dữ liệu phòng thí nghiệm do Lighthouse đo mô phỏng, không phải dữ liệu người dùng thật.
Tính năng nổi bật
- Gọi trực tiếp giao diện lập trình PageSpeed Insights phiên bản 5 của Google
- Chạy hai lượt đo riêng cho chế độ điện thoại và chế độ máy tính trong cùng một lần bấm
- Hiển thị điểm hiệu năng theo thang 0 đến 100 kèm màu phân loại theo ngưỡng 50 và 90
- Đo Largest Contentful Paint, phân loại tốt khi dưới 2,5 giây và kém khi trên 4 giây
- Đo Cumulative Layout Shift, ngưỡng tốt 0,1 và ngưỡng kém 0,25
- Đo First Contentful Paint với hai mốc 1,8 và 3 giây
- Đo thời gian phản hồi máy chủ với hai mốc 800 và 1.800 mili giây
- Đo chỉ số tốc độ Speed Index với hai mốc 3,4 và 5,8 giây
Vì sao nên xem hai chế độ điện thoại và máy tính cùng lúc
Rất nhiều người chỉ nhìn điểm ở chế độ máy tính rồi kết luận website nhanh, trong khi phần lớn lượt truy cập ở Việt Nam đến từ điện thoại. Chênh lệch giữa hai chế độ không nhỏ vì Lighthouse ở chế độ điện thoại cố tình mô phỏng một máy tầm trung với đường truyền bị bóp băng thông và bộ xử lý bị làm chậm bốn lần. Một trang cho 95 điểm trên máy tính mà chỉ đạt 40 điểm trên điện thoại là chuyện hoàn toàn bình thường và đó chính là con số phản ánh đúng trải nghiệm của đa số người dùng. Xem cả hai cạnh nhau còn giúp khoanh vùng nguyên nhân rất nhanh: nếu cả hai đều thấp thì vấn đề nằm ở máy chủ hoặc ở dung lượng tài nguyên; nếu chỉ chế độ điện thoại thấp thì vấn đề nghiêng về khối lượng JavaScript phải xử lý, vì đó là thứ chịu ảnh hưởng nặng nhất khi bộ xử lý bị làm chậm.
Lợi ích khi sử dụng
- Có cả hai kết quả điện thoại và máy tính chỉ với một lần nhập địa chỉ
- Ngưỡng phân loại tốt, cần cải thiện và kém hiển thị sẵn theo màu nên không phải tra lại tài liệu
- Đo được bất kỳ trang công khai nào, kể cả website của đối thủ để đối chiếu
- Không cần cài công cụ hay đăng nhập tài khoản quản trị của website
- Kết quả lấy thẳng từ Google nên trùng khớp với thứ mà nhiều bên khác cũng dùng làm tham chiếu
Cách kiểm tra tốc độ một trang
- 1Dán địa chỉ đầy đủ của đúng trang cần đo, không cần gõ https vì công cụ tự thêm nếu bạn bỏ trống.
- 2Bấm kiểm tra rồi chờ, thường mất từ vài chục giây tới hơn một phút vì phải chạy hai lượt đo liên tiếp.
- 3Đọc điểm hiệu năng trước để có cảm nhận chung, sau đó mới đi vào từng chỉ số.
- 4Chuyển qua lại giữa thẻ điện thoại và thẻ máy tính để so sánh, ưu tiên xử lý phần điện thoại.
- 5Chạy lại phép đo hai ba lần rồi lấy giá trị giữa, vì kết quả một lần đo dao động khá lớn.
Dữ liệu phòng thí nghiệm khác dữ liệu người dùng thật thế nào
Đây là phân biệt quan trọng nhất khi đọc bất kỳ báo cáo tốc độ nào. Số liệu công cụ này lấy về thuộc nhóm dữ liệu phòng thí nghiệm: Google chạy Lighthouse trên máy chủ của họ, mô phỏng một thiết bị và một đường truyền chuẩn hóa, tải trang đúng một lần rồi đo. Ưu điểm là điều kiện đo giống nhau ở mọi lần nên bạn so sánh trước và sau khi tối ưu được, và có ngay kết quả cho trang mới xuất bản. Nhược điểm là nó không phải trải nghiệm của người dùng thật. Loại số liệu còn lại là dữ liệu hiện trường, thu thập từ người dùng Chrome thật trong 28 ngày gần nhất và được tổng hợp trong bộ dữ liệu trải nghiệm người dùng Chrome. Đây mới là loại Google dùng để đánh giá tín hiệu trải nghiệm trang trong xếp hạng tìm kiếm. Dữ liệu hiện trường chỉ có với những trang đủ lượng truy cập, nên website nhỏ thường không có. Hệ quả thực tế: điểm 100 trong phòng thí nghiệm không đảm bảo người dùng thật thấy nhanh, vì họ dùng máy yếu hơn, mạng chập chờn hơn và có nhiều tiện ích mở rộng trong trình duyệt.
Điểm hiệu năng được tính từ đâu
Điểm từ 0 đến 100 không phải một phép đo mà là điểm tổng hợp có trọng số từ năm chỉ số phòng thí nghiệm. Theo cách chấm hiện hành của Lighthouse, Total Blocking Time chiếm tỷ trọng lớn nhất khoảng 30 phần trăm, Largest Contentful Paint và Cumulative Layout Shift mỗi cái khoảng 25 phần trăm, còn First Contentful Paint và Speed Index mỗi cái khoảng 10 phần trăm. Nhìn vào phân bổ này bạn thấy ngay hai điều. Thứ nhất, phần lớn điểm số nằm ở khả năng phản hồi và độ ổn định bố cục chứ không phải ở tốc độ hiện chữ đầu tiên, nên tối ưu ảnh mà bỏ qua JavaScript thì điểm cải thiện rất ít. Thứ hai, mỗi chỉ số được quy đổi sang điểm theo đường cong phân phối chứ không tuyến tính, nên khoảng cách từ 40 lên 50 điểm dễ hơn nhiều so với từ 85 lên 95 điểm. Ba mức màu tương ứng ngưỡng quen thuộc: từ 90 trở lên là tốt, từ 50 đến 89 là cần cải thiện, dưới 50 là kém. Đừng đuổi theo con số 100 bằng mọi giá vì chi phí kỹ thuật cho mười điểm cuối thường lớn hơn lợi ích thu được.
Chỉ số FID trong kết quả đã lỗi thời
Công cụ hiển thị một chỉ số mang tên FID, lấy từ mục max potential FID trong kết quả Lighthouse. Cần biết rõ hai điều về nó. Thứ nhất, đây không phải First Input Delay đo trên người dùng thật mà là ước lượng trong phòng thí nghiệm về độ trễ tệ nhất có thể xảy ra khi người dùng chạm vào trang, tính từ tác vụ dài nhất của luồng chính. Thứ hai, và quan trọng hơn, bản thân First Input Delay đã bị Google gỡ khỏi nhóm chỉ số cốt lõi từ tháng 3 năm 2024 và thay bằng Interaction to Next Paint. Lý do là FID chỉ đo độ trễ của lần tương tác đầu tiên và chỉ tính phần chờ trước khi trình duyệt bắt đầu xử lý, nên nó cho điểm quá dễ dãi; INP đo toàn bộ vòng từ lúc chạm đến lúc màn hình vẽ lại, và tính trên mọi tương tác trong suốt phiên truy cập. Ngưỡng của INP là dưới 200 mili giây được coi là tốt và trên 500 mili giây là kém. INP chỉ đo được trên người dùng thật nên không xuất hiện trong kết quả phòng thí nghiệm; muốn xem, bạn phải nhìn phần dữ liệu hiện trường trên trang PageSpeed Insights của Google hoặc tự đo bằng thư viện web-vitals.
Vì sao chạy lại cho ra con số khác nhau
Dao động giữa các lần đo là đặc tính cố hữu chứ không phải lỗi. Nguyên nhân gồm nhiều lớp cộng lại: máy chủ của Google chạy phép đo có thể đang tải nặng nhẹ khác nhau, việc mô phỏng đường truyền có yếu tố ngẫu nhiên, hệ thống phân phối nội dung của bạn có thể trả về từ điểm phục vụ khác, và bản thân website có thể chèn quảng cáo hay mã theo dõi của bên thứ ba với thời gian phản hồi thay đổi từng lần. Trong thực tế, chênh lệch 5 đến 10 điểm giữa hai lần chạy liên tiếp trên cùng một trang là hoàn toàn bình thường, và với trang có nhiều mã của bên thứ ba thì biên độ còn rộng hơn. Cách làm đúng là chạy ít nhất ba lần rồi lấy giá trị ở giữa thay vì lấy lần đầu hoặc lấy lần đẹp nhất. Khi so sánh trước và sau một lần tối ưu, hãy đo cùng khung giờ và cùng số lần để hai bộ số liệu có thể so được. Và đừng dùng chênh lệch vài điểm để kết luận một thay đổi có hiệu quả hay không, vì nó nằm gọn trong biên độ nhiễu.
Những trang công cụ không đo được và cách xử lý lỗi
Vì phép đo thực hiện từ máy chủ của Google chứ không phải từ máy bạn, mọi địa chỉ mà Google không truy cập được đều thất bại. Nhóm này gồm địa chỉ chạy nội bộ như localhost hoặc dải mạng riêng, trang yêu cầu đăng nhập, trang môi trường thử nghiệm chặn theo địa chỉ IP, trang bị chặn bởi robots.txt và trang có tường lửa ứng dụng chặn trình thu thập tự động. Trong những trường hợp đó hãy dùng bảng điều khiển Lighthouse tích hợp sẵn trong công cụ nhà phát triển của Chrome, vì nó chạy ngay trên máy bạn. Một nhóm lỗi khác đến từ hạn ngạch: giao diện lập trình PageSpeed Insights giới hạn số lượt gọi, và khi không có khóa truy cập riêng thì hạn ngạch dùng chung dễ bị chạm, kết quả là lỗi báo không thể phân tích dù địa chỉ hoàn toàn bình thường. Gặp lỗi này chỉ cần chờ vài phút rồi thử lại. Cũng lưu ý mỗi lần bấm là hai lượt gọi vì công cụ đo cả điện thoại lẫn máy tính, nên số lượt tiêu tốn nhanh gấp đôi so với bạn tưởng.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Công cụ tự đo hay lấy số liệu từ Google?
Trình duyệt của bạn gọi trực tiếp giao diện lập trình PageSpeed Insights phiên bản 5 của Google, và Google là bên thực hiện phép đo trên máy chủ của họ. Công cụ chỉ đọc kết quả trả về rồi trình bày lại, nên con số trùng khớp với khi bạn tự vào trang PageSpeed Insights.
Số liệu này là dữ liệu người dùng thật hay dữ liệu mô phỏng?
Là dữ liệu phòng thí nghiệm, tức Lighthouse tải trang một lần trên thiết bị và đường truyền mô phỏng. Nó không phải trải nghiệm người dùng thật. Loại dữ liệu hiện trường thu từ người dùng Chrome trong 28 ngày mới là thứ Google dùng cho tín hiệu trải nghiệm trang, và chỉ có với trang đủ lượng truy cập.
Vì sao điểm trên điện thoại thấp hơn nhiều so với máy tính?
Vì ở chế độ điện thoại, Lighthouse cố tình mô phỏng một máy tầm trung với đường truyền bị bóp băng thông và bộ xử lý bị làm chậm bốn lần. Chênh lệch 40 đến 50 điểm giữa hai chế độ là bình thường, và con số ở chế độ điện thoại mới phản ánh đúng trải nghiệm của đa số người dùng tại Việt Nam.
Chạy lại hai lần ra hai điểm khác nhau, có phải lỗi không?
Không, đó là đặc tính cố hữu của phép đo. Máy chủ chạy phép đo có tải khác nhau, việc mô phỏng đường truyền có yếu tố ngẫu nhiên và mã của bên thứ ba trên trang phản hồi khác nhau từng lần. Chênh lệch 5 đến 10 điểm giữa hai lần chạy liên tiếp là bình thường, nên hãy chạy ba lần rồi lấy giá trị giữa.
Điểm hiệu năng được tính từ những chỉ số nào?
Từ năm chỉ số phòng thí nghiệm có trọng số khác nhau. Total Blocking Time nặng nhất khoảng 30 phần trăm, Largest Contentful Paint và Cumulative Layout Shift mỗi cái khoảng 25 phần trăm, First Contentful Paint và Speed Index mỗi cái khoảng 10 phần trăm. Vì vậy tối ưu JavaScript thường tác động tới điểm mạnh hơn tối ưu ảnh.
Chỉ số FID hiển thị trong kết quả có còn dùng được không?
Không nên dựa vào nó. First Input Delay đã bị Google gỡ khỏi nhóm chỉ số cốt lõi từ tháng 3 năm 2024 và thay bằng Interaction to Next Paint. Con số hiện ở đây là ước lượng trong phòng thí nghiệm về độ trễ tệ nhất có thể xảy ra, không phải phép đo trên người dùng thật.
INP là gì và ngưỡng bao nhiêu là đạt?
Interaction to Next Paint đo toàn bộ khoảng từ lúc người dùng chạm đến lúc màn hình vẽ lại, tính trên mọi tương tác trong suốt phiên truy cập chứ không chỉ lần đầu. Dưới 200 mili giây được coi là tốt, trên 500 mili giây là kém. Chỉ số này chỉ đo được trên người dùng thật nên không có trong kết quả phòng thí nghiệm.
Bao nhiêu điểm là đủ tốt?
Từ 90 trở lên là tốt, từ 50 đến 89 là cần cải thiện, dưới 50 là kém. Nhưng không nên đuổi theo con số 100 bằng mọi giá vì mỗi chỉ số quy đổi sang điểm theo đường cong nên mười điểm cuối tốn công gấp nhiều lần, trong khi người dùng thật gần như không cảm nhận được khác biệt đó.
Vì sao không đo được trang chạy trên localhost?
Vì phép đo chạy từ máy chủ của Google chứ không phải từ máy bạn, nên Google phải truy cập được địa chỉ đó qua Internet. Với môi trường nội bộ, trang cần đăng nhập hay trang chặn theo địa chỉ IP, hãy dùng bảng Lighthouse tích hợp trong công cụ nhà phát triển của Chrome.
Báo lỗi không thể phân tích dù địa chỉ vẫn mở bình thường thì sao?
Nguyên nhân hay gặp nhất là chạm hạn ngạch của giao diện lập trình khi không có khóa truy cập riêng. Lưu ý mỗi lần bấm tiêu tốn hai lượt gọi vì công cụ đo cả điện thoại lẫn máy tính. Chờ vài phút rồi thử lại thường là đủ. Ngoài ra tường lửa ứng dụng của website cũng có thể đang chặn trình thu thập tự động.
Chỉ số nào nên ưu tiên xử lý trước?
Nhìn theo thứ tự trọng số và mức độ lệch ngưỡng. Nếu thời gian phản hồi máy chủ vượt 800 mili giây thì phải xử lý trước tiên vì mọi chỉ số phía sau đều bị đẩy lùi theo. Sau đó tới Largest Contentful Paint, thường cải thiện được nhiều nhất bằng cách tối ưu ảnh lớn nhất trên màn hình đầu và loại bỏ tài nguyên chặn hiển thị.
Cải thiện điểm số có giúp lên hạng tìm kiếm không?
Không trực tiếp. Google dùng dữ liệu hiện trường từ người dùng thật cho tín hiệu trải nghiệm trang, không dùng điểm Lighthouse. Đây cũng chỉ là một trong nhiều yếu tố và có trọng số nhỏ so với chất lượng nội dung. Lợi ích rõ ràng hơn của việc tối ưu tốc độ là giảm tỷ lệ rời trang và tăng tỷ lệ chuyển đổi.
Từ khóa liên quan
- kiểm tra tốc độ website
- pagespeed insights
- core web vitals là gì
- lcp là gì
- cls là gì
- inp thay thế fid
- ngưỡng core web vitals
- điểm lighthouse bao nhiêu là tốt
- test tốc độ web trên mobile
- thời gian phản hồi máy chủ ttfb
- speed index là gì
- total blocking time
- dữ liệu hiện trường crux
- cách tăng tốc website
- tối ưu lcp cho wordpress
- kiểm tra tốc độ trang đối thủ
- lighthouse trong chrome devtools
- web vitals ảnh hưởng seo
- công cụ đo tốc độ web miễn phí
- vì sao điểm pagespeed thay đổi
